(untitled) (DIGITAL TRANSFORMATION AND ARTIFICIAL INTELLIGENCE, 2026)
Autentifikatsiyalangan shifrlash (ya’ni shifrlash va o‘zaro bog‘liq funksiyalarni bir vaqtda bajarish jarayoni) ma’lumotlarning maxfiyligini, yaxlitligi ustidan nazoratni va ularning haqiqiyligini ta’minlash uchun mo‘ljallangan. Umumiy kalitlarga ega bo‘lgan tomonlar nafaqat shifrlangan xabarlar almashinuvini tashkil etishlari, balki xabarga imzoga o‘xshash maxsus qo‘shimchalar (imitovstavkalar) kiritish orqali yaxlitlikni nazorat qilish imkoniyatiga ham ega bo‘ladilar. Bu esa qabul qilingan xabarning haqiqiyligiga ishonch hosil qilish imkonini beradi. Autentifikatsiyalangan shifrlash ma’lum bir funksional moslashuvchanlikni ta’minlaydi: kalitlar ma’lumotlarni qayta ishlash jarayonida yangilanib turishi mumkin; xabarning faqat ayrim qismlarini shifrlash yoki shifrlangan hamda ochiq qismlarni navbatma-navbat yuborish imkoniyati mavjud; imitovstavkalar (nazorat qo‘shimchalari) ba’zan umuman bo‘lmasligi yoki aksincha, bir necha marta qo‘llanilishi mumkin. Asosan autentifikatsiyalangan shifrlash algoritmlari blokli kriptotizimlar asosida quriladi. Ularning ayrimlari klassik yondashuvni taqlid qilib, ikki kalitdan foydalanishni istisno etadi, boshqalari esa butunlay yangi, original konstruktsiyalardir.