TAQSIMLANGAN TIZIMLARDA MA’LUMOTLAR FRAGMENTATSIYASI VA REPLIKATSIYASINI OPTIMALLASHTIRISH (DIGITAL TRANSFORMATION AND ARTIFICIAL INTELLIGENCE, 2025)
Mazkur maqolada taqsimlangan tizimlarda dinamik replikatsiya va kechikishni optimallashtirishga qaratilgan algoritmik yondashuvlar tahlil qilinadi. Ma’lumotlar bazalarining samaradorligini oshirish maqsadida jadvallarni fragmentatsiyalash (gorizontal, vertikal va aralash) va ularni tugunlarga joylashtirish usullari bayon etiladi. Shuningdek, replikatsiya, yuk balanslash, so‘rovlarni optimallashtirish va tranzaksiyalarni boshqarish mexanizmlari ko‘rib chiqiladi. Tizimning ishonchliligi va uzluksiz ishlashi uchun nosozliklarga chidamlilikni ta’minlovchi strategiyalar ham taqdim etilgan. Umumiy optimallashtirish modeli orqali yuqoridagi barcha omillar muvofiqlashtiriladi. Ushbu yondashuvlar taqsimlangan ma’lumotlar bazalarining barqaror va samarali ishlashiga xizmat qiladi.
Keywords: Taqsimlangan tizimlar; ma’lumotlar bazasi; fragmentatsiya; replikatsiya; yuk balanslash; kechikishni optimallashtirish; tranzaksiya boshqaruvi; so‘rovlarni optimallashtirish; klasterlash; ACID prinsiplari; nosozliklarga chidamlilik; optimizatsiya algoritmlari