TARMOQ MA’LUMOTLARIGA INTELLEKTUAL ISHLOV BERISH MODELLARI VA USULLARI (DIGITAL TRANSFORMATION AND ARTIFICIAL INTELLIGENCE, 2025)
Ushbu ishda tarmoq ma’lumotlariga intellektual ishlov berishning zamonaviy modellari va usullari tahlil qilingan. Tarmoq ma’lumotlarining hajmi va murakkabligi ortib borayotgani sababli, ularni samarali tahlil qilish va qayta ishlash uchun sun’iy intellekt, mashinali o‘qitish hamda ma’lumotlar mayning (data mining) texnologiyalaridan foydalanish zarurligi asoslab berilgan.Tadqiqotda tarmoq ma’lumotlarining tuzilishi, ularning turlari (ijtimoiy tarmoqlar, kompyuter tarmoqlari, sensor tarmoqlari va boshqalar) hamda ma’lumot oqimlari bilan bog‘liq muammolar yoritilgan. Shuningdek, intellektual ishlov berishda qo‘llaniladigan asosiy usullar — klassifikatsiya, klasterlash, prognozlash, anomaliyalarni aniqlash va graf analizi usullarining afzalliklari va qo‘llanilish sohalari keltirilgan.Ishda shuningdek, neyron tarmoqlar, graf neyron tarmoqlari (GNN), konvolyutsion va rekurrent modellardan foydalanish imkoniyatlari hamda ularning tarmoq ma’lumotlari tahlilidagi samaradorligi tahlil qilingan. Natijada, intellektual ishlov berish usullari orqali tarmoq ma’lumotlaridan qimmatli ma’lumotlarni avtomatik tarzda ajratib olish, xavfsizlikni ta’minlash va boshqaruv qarorlarini qabul qilishni takomillashtirish mumkinligi ko‘rsatilgan.
Keywords: tarmoq ma’lumotlari; intellektual ishlov berish; sun’iy intellekt; mashinali o‘qitish; ma’lumotlar mayningi; graf neyron tarmoqlari; anomaliya aniqlash