Z-SONLAR NAZARIYASI VA ULARNI KLASSIK NOANIQ SONLARGA AYLANTIRISH ALGORITMI (DIGITAL TRANSFORMATION AND ARTIFICIAL INTELLIGENCE, 2025)
Ushbu maqolada Z-son tushunchasi, uning matematik ta’rifi va grafik ifodasi bayon etiladi. Z-son — bu (A, B) ko‘rinishidagi tartiblangan juftlik bo‘lib, A komponenti noaniq o‘zgaruvchining haqiqiy qiymatlariga qo‘yilgan cheklovlarni, B komponenti esa ushbu qiymatlarning ishonchlilik o‘lchovini ifodalaydi. Tadqiqotda Z-sonlarning diskret va uzluksiz ko‘rinishlari, ularning ehtimollik taqsimotlari bilan aloqasi, shuningdek, +Z-son tushunchasi tahlil qilinadi. Asosiy e’tibor Z-sonlarni klassik noaniq sonlarga aylantirish algoritmiga qaratiladi. Taklif etilgan usulda B komponenti integrallash orqali aniq son shakliga o‘tkazilib, A komponenti bilan vaznli tarzda birlashtiriladi. Natijada, trapetsiya yoki uchburchak ko‘rinishdagi noaniq sonlar klassik noaniq sonlarga konvertatsiya qilinadi. Ushbu yondashuv noaniq baholashlarni optimallashtirish va qaror qabul qilish tizimlarida samarali qo‘llanishi mumkin.
Keywords: Z-son; ehtimollik taqsimoti; ishonchlilik o‘lchovi; noravshan o‘zgaruvchi; trapetsiya ko‘rinishidagi noravshan son; uchburchak ko‘rinishidagi noravshan son; Z-baholash