DIGITAL TRANSFORMATION AND ARTIFICIAL INTELLIGENCE
type: channel
description: The Journal is a publication specializing in the field of digital economy and information technologies. Raqamli transformatsiya va sun’iy intellekt ilmiy jurnali
publisher: Tashkent State University of Economics
language: en
publication name: DIGITAL TRANSFORMATION AND ARTIFICIAL INTELLIGENCE
issn: 3030-3346
items: INFLATSIYANI BOSHQARISH USULLARINI TAKOMILLASHTIRISH VA INVESTITSIYAVIY MUHITNI RIVOJLANTIRISH YO‘NALISHLARI
items: TIJORAT BANKLARIDA KREDIT RISKLARINI BAHOLASH VA BOSHQARISH ORQALI BANK BARQARORLIGINI TA’MINLASH
items: COMPUTER MODELING OF A BREAST CANCER DIAGNOSTIC SYSTEM BASED ON ARTIFICIAL INTELLIGENCE
items: FOYDALANUVCHI AXBOROTGA BO‘LGAN EXTIYOJINI NAVIGATSIYA PROFILI ORQALI QONOATLANTIRISH
items: KOMPYUTER TARMOQLARIDA MAXFIY MA’LUMOTLARNI AI ASOSIDAGI ANIQLASH METODLARI
items: ELEKTRON HUKUMAT 3.0: FUQAROLAR MUROJAATLARINI QAYTA ISHLASHDA NLP VA SENTIMENT TAHLIL YONDASHUVLARI
items: IMKONIYATI CHEKLANGANLAR UCHUN QULAY TURISTIK OBYEKTLARNING INFRATUZILMASI STANDARTLARI
items: Z-SONLAR NAZARIYASI VA ULARNI KLASSIK NOANIQ SONLARGA AYLANTIRISH ALGORITMI
items: Z-SONLАRDA NOАNIQLIK VА ISHONCHLILIKNI BIRGАLIKDА IFODАLАSHNING ZАMONАVIY YONDАSHUVI
items: KATTA HAJMLI MA’LUMOTLAR TIZIMIDA AXBOROT XAVFSIZLIGI RISKLARINI ANIQLASHGA ASOSLANGAN FOYDALANISHNI BOSHQARISH
items: KONSEPTUAL FARAZLARNI SOLISHTIRISHGA ASOSLANGAN ANTIPLAGIAT TIZIMI
items: IMPROVING ENERGY EFFICIENCY OF HVAC SYSTEMS USING ARTIFICIAL INTELLIGENCE METHODS
items: SIMSIZ SENSOR TARMOQLARDA TUGUNLARNI ICHKI JOYLASHTIRISHDA SUN’IY NEYRON TARMOG‘ INI QO‘LLASH
items: MA’LUMOTLAR TUZILMALARI VA ALGORITMLAR O‘RTASIDAGI NAZARIY BOG‘LIQLIK
items: AXBOROT TEXNOLOGIYALARI ASOSIDA DAVLAT XARIDLARIDA SHAFFOFLIK VA SAMARADORLIKNI TA’MINLASH
items: GASTROENTEROLOGIK KASALLIKLARNI KOʻP MEZONLI TASHXISLASH JARAYONLARI UCHUN AXBOROT MODELI
items: KASALLIKLARNI TASHXISLASHDA ZARRACHALAR TO‘DASI VA INTELLEKTUAL SUV TOMCHISI ALGORITMLARIGA ASOSLANGAN GIBRID YONDASHUVDAN FOYDALANISH
items: SO‘ZLOVCHILARNI AJRATISHDA ECAPA-TDNN ASOSIDAGI XUSUSIYATLAR VEKTORLARIDAN FOYDALANISH
items: TURIZMNING BARQAROR RIVOJLANISHIDA KREATIV INDUSTRIYALARNING ROLI
items: IOT TIZIMLARIDA XESH FUNKSIYALARIDAN FOYDALANISHNING XAVFSIZLIK VA SAMARADORLIK JIHATLARI
items: FORECASTING PERFORMANCE INDICATORS WITH THE HELP OF ARTIFICIAL INTELLIGENCE: TSUE PRACTICE
items: AXBOROT XAVFSIZLIGIDA KO‘P AGENTLI TIZIMLARDAN FOYDALANISH AFZALLIKLARI
items: SUN’IY INTELLEKT VA RAQAMLI BOSHQARUVNING TURIZM SOHASIDAGI AHAMIYATI
items: KUTUBXONA TIZIMLARIDA FOYDALANUVCHILARGA AXBOROT EHTIYOJLARIGA KO‘RA RESURSLARNI TAVSIYA ETISH
items: THEORETICAL FOUNDATIONS AND EFFICIENT ALGORITHMS FOR FEATURE DETECTION AND EXTRACTION
items: R-FUNKTSIYALAR VA ITERATSION FUNKSIYALAR TIZIMI ASOSIDA KUB-TSILINDR KOMPOZITSIYASIDAN HOSIL BOʻLGAN 3D FRAKTAL STRUKTURALARNI GEOMETRIK MODELLASHTIRISH
items: COMPACT DIFFERENCE SCHEMES FOR THE ALLER-LYKOV MOISTURE TRANSFER EQUATION
items: TASVIR SIFATINI BAHOLASH KO‘RSATKICHLARI
items: TO‘LIQ BO‘LMAGAN MA’LUMOTLARGA ASOSLANGAN MURAKKAB TEXNIK TIZIMLARNING INTELLEKTUAL BOSHQARUV MODELLARINI ISHLAB CHIQISH
items: OʻZBEK TILIDAGI MATNLARNI TAHLIL QILISHDA NOMLI OBYEKTNI TANIB OLISH (NER) YONDASHUVI

INFLATSIYANI BOSHQARISH USULLARINI TAKOMILLASHTIRISH VA INVESTITSIYAVIY MUHITNI RIVOJLANTIRISH YO‘NALISHLARI
type: item
description: Maqolada inflyatsiyani boshqarish usullarini takomillashtirish va investitsiyaviy muhitni rivojlantirishning nazariy va amaliy jihatlari keng yoritilgan. Avvalo, inflyatsiya jarayonlarining shakllanishiga ta’sir etuvchi asosiy omillar, xususan talab va taklif inflyatsiyasi hamda inflyatsion kutilmalar mexanizmlarining iqtisodiyotni boshqarishdagi o‘rni tahlil qilindi. Tadqiqotda pul-kredit va fiskal siyosatning inflyatsiyani jilovlashdagi roli, monetar instrumentlarni optimallashtirish, byudjet intizomini mustahkamlash, soliq tizimini soddalashtirish kabi yo‘nalishlar asosiy e’tiborda bo‘ldi. Shuningdek, narx barqarorligini ta’minlashda raqobat muhitini rivojlantirish, bozordagi monopollashuv darajasini pasaytirish va iqtisodiyotning taklif qismini mustahkamlashning ahamiyati ko‘rsatib o‘tildi.
subject: Technical sciences
  topic: section
subject: inflyatsiya
  topic: keywords
subject: inflyatsion targetlash
  topic: keywords
subject: pul-kredit siyosati
  topic: keywords
subject: fiskal siyosat
  topic: keywords
subject: monetar instrumentlar
  topic: keywords
subject: narx barqarorligi
  topic: keywords
subject: talab inflyatsiyasi
  topic: keywords
subject: taklif inflyatsiyasi
  topic: keywords
subject: inflyatsion kutilmalar
  topic: keywords
creator: Axmatova Mohigul Ergash qizi
creator: Niyozov Asad Qosimovich
rights: Copyright (c) 2025 Axmatova Mohigul Ergash qizi, Niyozov Asad Qosimovich https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-28
publication date: 2025-12-28
starting page: 32
ending page: 38

TIJORAT BANKLARIDA KREDIT RISKLARINI BAHOLASH VA BOSHQARISH ORQALI BANK BARQARORLIGINI TA’MINLASH
type: item
description: Mazkur ilmiy maqolada tijorat banklari faoliyatida kredit risklarini baholash va boshqarishning nazariy va amaliy jihatlari ilmiy tahlil qilingan. Tadqiqotda kredit risklarining mohiyati, ularning bank faoliyati va iqtisodiy barqarorlikka ta’siri, shuningdek kredit portfelining sifatini ta’minlashda risk boshqaruvining roli yoritilgan. Muallif tomonidan kredit riskini baholashning ilmiy metodologik asoslari, jumladan, tahliliy, statistik va koeffitsiyent usullarining o‘zaro uyg‘unligi asoslab berilgan. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, kredit risklarini samarali boshqarish tijorat banklarining moliyaviy barqarorligini oshirish, kapital yetarliligini ta’minlash va kredit portfelining diversifikatsiyasi orqali yo‘qotishlar ehtimolini minimallashtirishga xizmat qiladi. Muallif tomonidan kredit risklarini identifikatsiyalash, baholash, monitoring qilish va tartibga solishning kompleks modeli ishlab chiqilgan bo‘lib, u ilmiy va amaliy jihatdan bank risk-menejmentini takomillashtirishda muhim ahamiyat kasb etadi.
subject: Technical sciences
  topic: section
subject: Kredit riski
  topic: keywords
subject: bank risklari
  topic: keywords
subject: kredit portfeli
  topic: keywords
subject: riskni baholash
  topic: keywords
subject: riskni boshqarish
  topic: keywords
subject: PD (Probability of Default)
  topic: keywords
subject: LGD (Loss Given Default)
  topic: keywords
subject: EAD (Exposure at Default)
  topic: keywords
subject: RAROC
  topic: keywords
subject: NPL
  topic: keywords
subject: kapital yetarliligi
  topic: keywords
subject: Basel III
  topic: keywords
subject: diversifikatsiya
  topic: keywords
subject: semivariatsiya
  topic: keywords
subject: standart og‘ish
  topic: keywords
subject: risk appetiti
  topic: keywords
creator: Xidirov Alimardon Faxriddinovich
rights: Copyright (c) 2025 Xidirov Alimardon Faxriddinovich https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-28
publication date: 2025-12-28
starting page: 269
ending page: 279

COMPUTER MODELING OF A BREAST CANCER DIAGNOSTIC SYSTEM BASED ON ARTIFICIAL INTELLIGENCE
type: item
description: This article discusses the principles of computer modeling of a breast cancer diagnostic system based on artificial intelligence and machine learning technologies. Training. The problem of modeling a screening patient flow is formalized, the architecture of an AI module for analyzing mammographic data is described, and a simulation model for integrating deep learning algorithms into a doctor-machine interface is proposed. Recommendations are provided for constructing a computational experiment, analyzing performance indicators, and comparatively evaluating various organizational screening schemes.
subject: Technical sciences
  topic: section
subject: breast cancer
  topic: keywords
subject: mammography
  topic: keywords
subject: artificial intelligence
  topic: keywords
subject: deep learning
  topic: keywords
subject: computer modeling
  topic: keywords
subject: simulation model
  topic: keywords
subject: decision support system
  topic: keywords
creator: Dildora Kabilzhanovna Mukhamedieva
creator: Malika Yuldashovna Doshanova
creator: Madina Eldarovna Shaazizova
creator: Durdona Ikromzhon Kizi Bekimbetova
creator: Bobur Zhamalovich Avezzhanov
rights: Copyright (c) 2025 Dildora Kabilzhanovna Mukhamedieva, Malika Yuldashovna Doshanova, Madina Eldarovna Shaazizova, Durdona Ikromzhon Kizi Bekimbetova, Bobur Zhamalovich Avezzhanov https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-28
publication date: 2025-12-28
starting page: 248
ending page: 254

FOYDALANUVCHI AXBOROTGA BO‘LGAN EXTIYOJINI NAVIGATSIYA PROFILI ORQALI QONOATLANTIRISH
type: item
description: Mazkur maqolada foydalanuvchi navigatsiya profillari asosida shaxsga yo‘naltirilgan tavsiyalarni shakllantirish masalasi tadqiq etilgan. Foydalanuvchi navigatsiya profili veb-saytlar doirasida foydalanuvchining sahifalar bo‘ylab harakatlari, tashrif buyurilgan sahifalar, bosilgan havolalar hamda qidiruv so‘rovlari asosida shakllantiriladigan ma’lumotlar to‘plami sifatida qaraladi. Tadqiqotda qidiruv so‘rovlari yetarli bo‘lmagan yoki foydalanuvchi yangi mavzu bo‘yicha qidiruv amalga oshirayotgan holatlarda navigatsiya profillaridan foydalanish orqali mos tavsiyalarni shakllantirish yondashuvi taklif etilgan. Navigatsiya profillarini samarali guruhlash maqsadida CLOPE klasterlash algoritmidan foydalanish asoslab berilgan. Ushbu algoritm foydalanuvchi harakatlari va sahifalar o‘rtasidagi o‘xshashliklarni hisobga olgan holda klasterlar hosil qilish imkonini beradi. Maqolada klasterlash jarayonini baholash uchun profit va Dprofit funksiyalari kiritilgan bo‘lib, ular klasterlar sifatini optimallashtirish, yangi navigatsiya profilining mavjud klasterga qo‘shilish samaradorligini aniqlash hamda foydalanuvchiga mos keluvchi eng optimal klasterni tanlashga xizmat qiladi.Taklif etilgan yondashuv foydalanuvchining real vaqt rejimidagi harakatlarini tahlil qilish, joriy axborot ehtiyojlarini aniqlash va ularga mos sahifalarni tavsiya qilish imkonini beradi. Natijada tizimning shaxsga yo‘naltirilganlik darajasi oshadi, foydalanuvchi tajribasi yaxshilanadi va tavsiyalar dolzarbligi ta’minlanadi.
subject: Technical sciences
  topic: section
subject: foydalanuvchi navigatsiya profili
  topic: keywords
subject: shaxsga yo‘naltirilgan tizim
  topic: keywords
subject: CLOPE algoritmi
  topic: keywords
subject: klasterlash
  topic: keywords
subject: profit funksiyasi
  topic: keywords
subject: Dprofit
  topic: keywords
subject: tavsiya tizimi
  topic: keywords
subject: foydalanuvchi ehtiyojlari
  topic: keywords
creator: Saidоv Samandar Muzaffarоvich
rights: Copyright (c) 2025 Saidоv Samandar Muzaffarоvich https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-28
publication date: 2025-12-28
starting page: 264
ending page: 268

KOMPYUTER TARMOQLARIDA MAXFIY MA’LUMOTLARNI AI ASOSIDAGI ANIQLASH METODLARI
type: item
description: Mazkur maqolada, kompyuter tarmoqlarida uzatilayotgan va saqlanayotgan konfidentsial axborotlarni AI (Sun’iy intellekt) metodlari yordamida aniqlash yondashuvlari to‘g‘risida fikr yuritiladi.Hozirgi murakkab va dinamik tarmoq muhitida an’anviy yondashuvlar asosida tarmoqdagi ma’lumotlarni aniqlash yoki sizib chiqishini oldini olish yetarlicha foyda bermayotgani sababli mashinali o‘rganish va chuqur o‘rganish modellari tahlil qilinadi. Tadqiqotda klassifikatsiya va anomal holatlarni aniqlash usullarining ustunligi shuningdek ularni real tarmoq muhitida qo‘llashga doir fikr yuritiladi. Natijalar AI asosidagi metodlar kompyuter tarmoqlarida axborot xavfsizligini oshirishda muhim ahamiyatga ega ekanligini ko‘rsatadi.
subject: Technical sciences
  topic: section
subject: Kompyuter tarmoqlari
  topic: keywords
subject: axborot xavfsizligi
  topic: keywords
subject: AI(sun’iy intellekt)
  topic: keywords
subject: mashinaviy o‘rganish
  topic: keywords
subject: anomaliyalarni aniqlash
  topic: keywords
creator: Alayev Ruhillo Habibovich
creator: Nabiyev Xolbek Tolib o‘g‘li
rights: Copyright (c) 2025 Alayev Ruhilla Habibovich, Nabiyev Xolbek Tolib o‘g‘li https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-28
publication date: 2025-12-28
starting page: 259
ending page: 263

ELEKTRON HUKUMAT 3.0: FUQAROLAR MUROJAATLARINI QAYTA ISHLASHDA NLP VA SENTIMENT TAHLIL YONDASHUVLARI
type: item
description: Elektron hukumat dastlab (1.0 bosqichi) davlat xizmatlarini elektron vositalar orqali ko‘rsatishning oddiy usuli sifatida shakllangan bo‘lsa, elektron hukumat 2.0 bosqichida davlat operatsiyalari va xizmatlarini ko‘rsatishda ijtimoiy media va Web 2.0 texnologiyalaridan foydalanish imkoniyati paydo bo‘ldi. Biroq, "elektron hukumat 2.0" atamasi tobora kam ishlatilmoqda, chunki asosiy e’tibor kengroq raqamli transformatsiya tashabbuslariga — xususan, sun’iy intellekt (AI), blokcheyn, virtual va kengaytirilgan reallik texnologiyalariga qaratilmoqda. Shu bois, yangi bosqich — elektron hukumat 3.0 konsepsiyasi shakllandi. U davlat xizmatlarini ko‘rsatish sifatini oshirish, boshqaruvni takomillashtirish, fuqarolar ishtirokini kuchaytirish hamda yangi texnologiyalarni davlat operatsiyalariga integratsiyalash orqali ma’muriy tizimlarning sezgirligi va moslashuvchanligini ta’minlashni ko‘zda tutadi. Ushbu tadqiqotda elektron hukumat 3.0 doirasida fuqarolar murojaatlarini NLP va sentiment tahlil yondashuvlari asosida qayta ishlash zarurati va imkoniyatlari qaraladi.
subject: Technical sciences
  topic: section
subject: elektron hukumat 3.0
  topic: keywords
subject: NLP
  topic: keywords
subject: sentiment tahlil
  topic: keywords
subject: mashinani o‘qitish
  topic: keywords
subject: fuqarolar murojaati
  topic: keywords
subject: davlat xizmatlari
  topic: keywords
subject: sun’iy intellekt
  topic: keywords
creator: Saidrasulov Sherzod Norboy o‘g‘li
creator: Qurbonov Bekzod Nurbek oʻgʻli
rights: Copyright (c) 2025 Saidrasulov Sherzod Norboy o‘g‘li, Qurbonov Bekzod Nurbek oʻgʻli https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-28
publication date: 2025-12-28
starting page: 255
ending page: 258

IMKONIYATI CHEKLANGANLAR UCHUN QULAY TURISTIK OBYEKTLARNING INFRATUZILMASI STANDARTLARI
type: item
description: Mazkur maqolada imkoniyati cheklangan uchun qulay turistik obyektlarda infratuzilmasi standartlari yaratishning nazariy asoslari, xalqaro me’yoriy talablari va amaliy yondashuvlarini kompleks tahlil qilingan. Tadqiqotda turistik obyektlarning arxitektura qulayligi, axborot-kommunikatsion tizimlari, raqamli xizmatlar, xavfsizlik me’yorlari hamda xizmat ko‘rsatish jarayonida qo‘llanilishi lozim bo‘lgan inklyuziv standartlar tahlili olib borilgan. Xalqaro standartlar — ISO ADA, UNWTO yo‘riqnomalari va Yevropa Ittifoqi talablari mahalliy sharoitga moslashtirilgan holda tahlili o‘rganilgan.
subject: Technical sciences
  topic: section
subject: imkoniyati cheklangan shaxslar
  topic: keywords
subject: qulay turistik obyektlar
  topic: keywords
subject: infratuzilma standartlari
  topic: keywords
subject: ISO
  topic: keywords
subject: ADA talablari
  topic: keywords
subject: UNWTO yo‘riqnomalari
  topic: keywords
subject: xavfsizlik tizimi
  topic: keywords
subject: kirish yo‘laklari
  topic: keywords
subject: rampalar
  topic: keywords
subject: sanitariya xonalari
  topic: keywords
subject: inklyuziv transport
  topic: keywords
subject: xizmat sifati
  topic: keywords
subject: baholash mezonlari
  topic: keywords
creator: Abduvaliyev Asror Abdusoliyevich
creator: Qudratova Dilfuza Xujamshukur qizi
creator: Norxo‘jayev Abbos Karimovich
rights: Copyright (c) 2025 Abduvaliyev Asror Abdusoliyevich, Qudratova Dilfuza Xujamshukur qizi, Norxo‘jayev Abbos Karimovich https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-28
publication date: 2025-12-28
starting page: 243
ending page: 247

Z-SONLAR NAZARIYASI VA ULARNI KLASSIK NOANIQ SONLARGA AYLANTIRISH ALGORITMI
type: item
description: Ushbu maqolada Z-son tushunchasi, uning matematik ta’rifi va grafik ifodasi bayon etiladi. Z-son — bu (A, B) ko‘rinishidagi tartiblangan juftlik bo‘lib, A komponenti noaniq o‘zgaruvchining haqiqiy qiymatlariga qo‘yilgan cheklovlarni, B komponenti esa ushbu qiymatlarning ishonchlilik o‘lchovini ifodalaydi. Tadqiqotda Z-sonlarning diskret va uzluksiz ko‘rinishlari, ularning ehtimollik taqsimotlari bilan aloqasi, shuningdek, +Z-son tushunchasi tahlil qilinadi. Asosiy e’tibor Z-sonlarni klassik noaniq sonlarga aylantirish algoritmiga qaratiladi. Taklif etilgan usulda B komponenti integrallash orqali aniq son shakliga o‘tkazilib, A komponenti bilan vaznli tarzda birlashtiriladi. Natijada, trapetsiya yoki uchburchak ko‘rinishdagi noaniq sonlar klassik noaniq sonlarga konvertatsiya qilinadi. Ushbu yondashuv noaniq baholashlarni optimallashtirish va qaror qabul qilish tizimlarida samarali qo‘llanishi mumkin.
subject: Technical sciences
  topic: section
subject: Z-son
  topic: keywords
subject: ehtimollik taqsimoti
  topic: keywords
subject: ishonchlilik o‘lchovi
  topic: keywords
subject: noravshan o‘zgaruvchi
  topic: keywords
subject: trapetsiya ko‘rinishidagi noravshan son
  topic: keywords
subject: uchburchak ko‘rinishidagi noravshan son
  topic: keywords
subject: Z-baholash
  topic: keywords
creator: Yusupova Dilfuza Muxammadqodirovna
rights: Copyright (c) 2025 Yusupova Dilfuza Muxammadqodirovna https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-28
publication date: 2025-12-28
starting page: 236
ending page: 242

Z-SONLАRDA NOАNIQLIK VА ISHONCHLILIKNI BIRGАLIKDА IFODАLАSHNING ZАMONАVIY YONDАSHUVI
type: item
description: Ushbu maqolada Lotfi Zade tomonidan taklif etilgan Z-sonlar konsepsiyasi haqida so‘z boradi. Z-sonlar ikki qismdan - qiymatning noravshan tavsifi va unga bo‘lgan ishonch darajasidan - iborat bo‘lib, kundalik hayotda uchraydigan taxminiy va subyektiv ma’lumotlarni hisobga olish imkonini beradi. Maqolada Z-sonlarning matematik tavsifi, turlari va ularni tavsiflash usullari yoritiladi. Shuningdek, ushbu yondashuvning iqtisodiyot, xavf-xatar tahlili va boshqaruv sohalaridagi amaliy qo‘llanish imkoniyatlari, afzalliklari hamda mavjud muammolari tahlil qilinadi.
subject: Technical sciences
  topic: section
subject: Z- sonlar
  topic: keywords
subject: noravshan sonlar
  topic: keywords
subject: ishonch darajasi
  topic: keywords
subject: noravshanlik
  topic: keywords
subject: tegishlilik funksiyasi
  topic: keywords
subject: xavf-xatar tahlili
  topic: keywords
creator: Dilnoz Muhamediyeva
creator: Dilfuza Yusupova
creator: Dilmurod Yusupov
creator: Shohruhbek Yo‘ldoshev
rights: Copyright (c) 2025 Dilnoz Muhamediyeva, Dilfuza Yusupova, Dilmurod Yusupov, Shohruhbek Yo‘ldoshev https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-28
publication date: 2025-12-28
starting page: 230
ending page: 235

KATTA HAJMLI MA’LUMOTLAR TIZIMIDA AXBOROT XAVFSIZLIGI RISKLARINI ANIQLASHGA ASOSLANGAN FOYDALANISHNI BOSHQARISH
type: item
description: Mazkur maqolada katta hajmli ma’lumotlar tizimlarida axborot xavfsizligini ta’minlash uchun riskka asoslangan foydalanishni boshqarish mexanizmini ishlab chiqish masalalari ko‘rib chiqilgan. Tadqiqotda foydalanishni boshqarish jarayoni va arxitekturasi tahlil qilinib, riskni asosiy baholash mezoni sifatida tanlashning maqsadga muvofiqligi asoslab berilgan. Taklif etilgan mexanizm foydalanishlarni boshqarish modeli asosida qurilgan bo‘lib, foydalanuvchi va obyekt atributlarining dinamik yangilanishi, risk qiymatini real vaqt rejimida baholash hamda foydalanuvchi vakolatlarini moslashtirish imkonini beradi. Mexanizm to‘rtta asosiy moduldan iborat: tayanch struktura moduli, riskni aniqlash moduli, foydalanuvchilarni klasterlash moduli va foydalanuvchi atributlarini yangilash hamda foydalanish siyosati moduli. Riskni hisoblashda foydalanuvchilarning katta hajmli ma’lumotlar tizimidagi xatti-harakatlari Yevklid masofasi va statistik ko‘rsatkichlar asosida baholanadi. Shuningdek, foydalanuvchilar risk qiymatlariga ko‘ra aglomeratsiyalangan iyerarxik klasterlash algoritmi yordamida tasniflanadi. Taklif etilgan yondashuv katta hajmli ma’lumotlar tizimida foydalanish huquqlarini moslashuvchan, xavfsiz va real vaqt rejimida boshqarish imkonini beradi.
subject: Technical sciences
  topic: section
subject: katta hajmli ma’lumotlar
  topic: keywords
subject: foydalanishni boshqarish
  topic: keywords
subject: foydalanishlarni boshqarish modeli
  topic: keywords
subject: riskni baholash
  topic: keywords
subject: iyerarxik klasterlash
  topic: keywords
subject: axborot xavfsizligi
  topic: keywords
subject: dinamik atributlar
  topic: keywords
creator: Axmedova Nozima Farxod qizi
rights: Copyright (c) 2025 Axmedova Nozima Farxod qizi https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-28
publication date: 2025-12-28
starting page: 224
ending page: 229

KONSEPTUAL FARAZLARNI SOLISHTIRISHGA ASOSLANGAN ANTIPLAGIAT TIZIMI
type: item
description: Ushbu maqolada matnli hujjatlarda plagiat holatlarini aniqlash uchun konseptual farazlarni solishtirishga asoslangan antiplagiat tizimi taklif etiladi. An’anaviy antiplagiat tizimlari asosan leksik yoki sintaktik o‘xshashlikni aniqlashga yo‘naltirilgan bo‘lib, mazmuni saqlangan holda ifoda shakli o‘zgartirilgan, ya’ni parafrazlangan matnlarni aniqlashda cheklangan imkoniyatlarga ega. Mazkur tadqiqot ushbu muammoni bartaraf etish maqsadida inson tafakkurida shakllanadigan semantik tasavvurlarni (konseptual farazlarni) modellashtirishga asoslangan yondashuvni taklif etadi. Taklif etilgan metodda har bir gap yoki hujjatdan asosiy obyektlar, ularning xususiyatlari va o‘zaro munosabatlarini ifodalovchi konseptlar ajratib olinadi hamda ular yagona ontologik fazoda normallashtiriladi. Hosil qilingan konseptual farazlar to‘plami asosida hujjatlar orasidagi semantik o‘xshashlik darajasi aniqlanadi. Ushbu yondashuv matnlar o‘rtasida to‘g‘ridan-to‘g‘ri so‘z mosligi mavjud bo‘lmagan holatlarda ham mazmuniy yaqinlikni aniqlash imkonini beradi. Tajriba natijalari konseptual farazlarga asoslangan model parafrazlangan plagiatni aniqlashda an’anaviy usullarga nisbatan yuqori aniqlik ko‘rsatkichlariga ega ekanligini ko‘rsatdi. Taklif etilgan antiplagiat tizimi ilmiy tadqiqotlar, ta’lim muassasalari hamda elektron hujjatlar bilan ishlovchi axborot tizimlarida akademik halollikni ta’minlashda samarali qo‘llanishi mumkin.
subject: Technical sciences
  topic: section
subject: konseptual faraz
  topic: keywords
subject: semantik o‘xshashlik
  topic: keywords
subject: antiplagiat tizimi
  topic: keywords
subject: plagiatni aniqlash
  topic: keywords
subject: matnlarni tahlil qilish
  topic: keywords
subject: ontologiya
  topic: keywords
subject: kognitiv semantika
  topic: keywords
creator: Egamberdiyev Elyor Hayitmamatovich
rights: Copyright (c) 2025 Egamberdiyev Elyor Hayitmamatovich https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-28
publication date: 2025-12-28
starting page: 220
ending page: 223

IMPROVING ENERGY EFFICIENCY OF HVAC SYSTEMS USING ARTIFICIAL INTELLIGENCE METHODS
type: item
description: This paper addresses the improvement of energy efficiency in Heating, Ventilation, and Air Conditioning (HVAC) systems within large commercial buildings. It discusses the development and implementation of an Artificial Intelligence AI control platform integrated into the existing Building Management System BMS. A hybrid control algorithm is proposed, combining Model Predictive Control MPC, Reinforcement Learning RL, and Trim & Respond heuristics. This approach solves a multi-criteria optimization problem: minimizing energy consumption while strictly adhering to thermal comfort and Indoor Air Quality IAQ standards. The effectiveness of the approach is demonstrated through a pilot implementation in a large shopping and entertainment center. The results indicate a 23% reduction in ventilation electricity consumption compared to the baseline scenario, while maintaining CO₂ levels and temperature within regulatory ranges. The findings are benchmarked against international studies, confirming the viability of hybrid AI strategies without the need for major equipment retrofits.
subject: Technical sciences
  topic: section
subject: HVAC systems
  topic: keywords
subject: Artificial Intelligence
  topic: keywords
subject: Energy Efficiency
  topic: keywords
subject: Commercial Buildings
  topic: keywords
subject: Model Predictive Control
  topic: keywords
subject: Reinforcement Learning
  topic: keywords
subject: Indoor Air Quality
  topic: keywords
subject: BMS
  topic: keywords
subject: Hybrid Control
  topic: keywords
creator: Bekhruz Azam
creator: Sherzod Alimov
creator: Vladimir Frolov
creator: Gleb Alshanskii
creator: Sultan Murzabekov
rights: Copyright (c) 2025 Bekhruz Azam, Sherzod Alimov, Vladimir Frolov, Gleb Alshanskii, Sultan Murzabekov https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-28
publication date: 2025-12-28
starting page: 205
ending page: 219

SIMSIZ SENSOR TARMOQLARDA TUGUNLARNI ICHKI JOYLASHTIRISHDA SUN’IY NEYRON TARMOG‘ INI QO‘LLASH
type: item
description: Ushbu maqolada simsiz sensor tarmoq (SST) da signal quvvatini aniqlash jarayonida tugunlarni joylashtirishda aniqlikni oshiruvchi usul keltirilgan. Taklif etilayotgan usulga ko‘ra ma’ lumotlar bazasini klasterlash orqali butun maydon hududlarga bo‘linadi. Har bir mintaqa uchun qabul qilingan signal quvvatining prototipi aniqlanadi va ixtisoslashtirilgan sun’iy neyron tarmoq (SNT) faqat ushbu mintaqaga (klaster) tegishli bo‘lgan maxsus usul yordamida o‘qitiladi. Yakuniy joylashuv taxmini tanlangan SNT tomonidan taqdim etilgan koordinatalarni birlashtirish orqali olinadi. Sensor tugunlari ularning joylashishini taxmin qilish uchun faqat signal quvvati prototiplarini va SNT ning sinaptik og‘irliklarini saqlashi kerak. Ushbu yondashuv qabul qilingan signal quvvati xaritasini saqlash uchun zarur bo‘lgan xotira hajmini sezilarli darajada kamaytiradi. Ushbu maqolada turli xil SNT topologiyalari ko‘rib chiqilgan. Joylashtirish aniqligini oshirish, shuningdek o‘quv jarayonini tezlashtirishga to‘liq ulangan neyron tarmoqlardan foydalanish orqali erishildi. Taklif etilgan usul sinovdan o‘tkazildi. Oldingi va mobil sensorli tugunlardan foydalangan holda haqiqiy ichki muhitda tugunlar joylashtirishning zamonaviy yondashuvlari bilan taqqoslandi.
subject: Technical sciences
  topic: section
subject: simsiz sensor tarmoq
  topic: keywords
subject: sun’iy neyron tarmoq
  topic: keywords
subject: QQSQK
  topic: keywords
subject: MLP
  topic: keywords
subject: RBF
  topic: keywords
subject: FCNNE
  topic: keywords
subject: tugun
  topic: keywords
subject: signal quvvati
  topic: keywords
creator: Xaytbayev Aybek Fayzullayevich
rights: Copyright (c) 2025 Xaytbayev Aybek Fayzullayevich https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-28
publication date: 2025-12-28
starting page: 193
ending page: 204

MA’LUMOTLAR TUZILMALARI VA ALGORITMLAR O‘RTASIDAGI NAZARIY BOG‘LIQLIK
type: item
description: Ushbu maqolada informatika fanining fundamental yo‘nalishlaridan biri bo‘lgan ma’lumotlar tuzilmalari va algoritmlar o‘rtasidagi nazariy bog‘liqlik masalasi ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Ma’lumotlarni xotirada tashkil etish usullari algoritmlarning ishlash tezligi va samaradorligiga qanday ta’sir ko‘rsatishi asoslab berilgan. Maqolada chiziqli va nochiziqli ma’lumotlar tuzilmalari, ularning algoritmik murakkablikka ta’siri, Big-O notatsiyasi asosida vaqt va xotira murakkabligini baholash masalalari yoritilgan. Shuningdek, daraxtlar va grafiklar misolida algoritm va tuzilma o‘rtasidagi uzviy bog‘liqlik ko‘rsatib berilgan.
subject: Technical sciences
  topic: section
subject: ma’lumotlar tuzilmalari
  topic: keywords
subject: algoritmlar
  topic: keywords
subject: algoritmik murakkablik
  topic: keywords
subject: Big-O notatsiyasi
  topic: keywords
subject: chiziqli va nochiziqli tuzilmalar
  topic: keywords
subject: daraxtlar
  topic: keywords
subject: grafiklar
  topic: keywords
subject: qidiruv algoritmlari
  topic: keywords
subject: samaradorlik
  topic: keywords
subject: algoritmik fikrlash
  topic: keywords
creator: Saidov Jasur Doniyor o‘g‘li
rights: Copyright (c) 2026 Saidov Jasur Doniyor o‘g‘li https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-12-28
publication date: 2026-12-28
starting page: 189
ending page: 192

AXBOROT TEXNOLOGIYALARI ASOSIDA DAVLAT XARIDLARIDA SHAFFOFLIK VA SAMARADORLIKNI TA’MINLASH
type: item
description: Mazkur maqolada budjet buyurtmachilari tomonidan tovar, ish, xizmatlar sotib olishda davlat xaridlarining zaruriyati ko‘rsatilgan. Davlat xaridlari ko‘lamining kengayishi mahalliy ishlab chiqaruvchilarni qo‘llab-quvvatlash, ish o‘rinlari yaratish, soliq tushumlarini oshirish bilan bog‘liqligi tahlil qilingan. Raqamli texnologiyalardan foydalanish asosida davlat xaridlarining ochiqligi va samaradorligini ta’minlash bo‘yicha amaliy taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan.
subject: Technical sciences
  topic: section
subject: Davlat budjeti
  topic: keywords
subject: ijtimoiy soha xarajatlari
  topic: keywords
subject: budjet tashkiloti
  topic: keywords
subject: davlat xaridlari
  topic: keywords
subject: shartnoma
  topic: keywords
subject: raqamli iqtisodiyot
  topic: keywords
subject: axborot texnologiyalari
  topic: keywords
subject: elektron hujjat
  topic: keywords
subject: elektron platformalar
  topic: keywords
subject: korrupsiya
  topic: keywords
creator: Kasimova Gulyar Axmatovna
creator: Abdushukurov Zafar Ismatovich
rights: Copyright (c) 2025 Kasimova Gulyar Axmatovna, Abdushukurov Zafar Ismatovich https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-28
publication date: 2025-12-28
starting page: 181
ending page: 188

GASTROENTEROLOGIK KASALLIKLARNI KOʻP MEZONLI TASHXISLASH JARAYONLARI UCHUN AXBOROT MODELI
type: item
description: Mazkur tadqiqot ishida gastroenterologik kasalliklarni ko‘p mezonli tashxislash jarayonlarini avtomatlashtirishga mo‘ljallangan axborot modeli ishlab chiqilgan bo‘lib, taklif etilgan model bemordan olinadigan elektrogastrogramma signallari, klinik simptomlar, laborator va instrumental tekshiruv natijalarini kompleks tahlil qilishga asoslanadi. Axborot modeli signalni yig‘ish, filtrlash, tahlil qilish va qaror qabul qilish bosqichlarini o‘z ichiga olgan holda matematik va algoritmik yondashuvlar asosida shakllantirilgan. Bemorning biofizik signallarini qayta ishlash jarayonida Butterworth bandpass filtri qo‘llanilib, signalning foydali chastota diapazonlari ajratib olinadi. Filtrlangan signal ma’lumotlar bazasida saqlanayotgan diagnostik signallar bilan kosinus o‘xshashligi usuli yordamida solishtiriladi va kasalliklarga tegishlilik darajalari aniqlanadi. Qaror qabul qilish jarayonida avtomatlashtirilgan algoritmlar bilan bir qatorda ekspert shifokor ishtiroki ham ta’minlanadi, bu esa tashxisning aniqligi va ishonchliligini oshiradi. Tizimning funksional modeli IDEF0 diagrammalari asosida ishlab chiqilib, unda axborot oqimlari, kirish va chiqish ob’ektlari, boshqaruv va mexanizmlar aniq belgilangan. Tadqiqot natijalari gastroenterologik kasalliklarni tezkor, aniqligi yuqori va xolis tarzda tashxislash imkonini beruvchi axborot tizimini yaratishga xizmat qiladi hamda tibbiy qaror qabul qilish jarayonlarini qo‘llab-quvvatlashda muhim amaliy ahamiyatga ega.
subject: Technical sciences
  topic: section
subject: Gastroenterologik kasalliklar
  topic: keywords
subject: ko‘p mezonli tashxislash
  topic: keywords
subject: axborot modeli
  topic: keywords
subject: elektrogastrogramma signali
  topic: keywords
subject: raqamli signalni qayta ishlash
  topic: keywords
subject: Butterworth filtri
  topic: keywords
subject: kosinus o‘xshashligi
  topic: keywords
subject: biometrik signallar
  topic: keywords
subject: tibbiy axborot tizimi
  topic: keywords
subject: qaror qabul qilish modeli
  topic: keywords
subject: IDEF0 diagrammasi
  topic: keywords
subject: avtomatlashtirilgan tashxislash
  topic: keywords
creator: Aliqulov Akmal Xushmuratovich
rights: Copyright (c) 2025 Aliqulov Akmal Xushmuratovich https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-28
publication date: 2025-12-28
starting page: 164
ending page: 173

KASALLIKLARNI TASHXISLASHDA ZARRACHALAR TO‘DASI VA INTELLEKTUAL SUV TOMCHISI ALGORITMLARIGA ASOSLANGAN GIBRID YONDASHUVDAN FOYDALANISH
type: item
description: Ushbu maqolada ko‘p sinfli klassifikatsiya masalalarini samarali yechish uchun zarrachalar to‘dasi va intellektual suv tomchisi algoritmlarining afzalliklarini birlashtiruvchi PSO–IWD gibrid algoritmi taklif etilgan. Taklif etilgan yondashuvda PSO algoritmi global qidiruv mexanizmi sifatida yechimlar maydonini keng ko‘lamda o‘rganib, maqbul yechimlarni aniqlaydi. IWD algoritmi yordamida esa lokal qidiruv jarayonida suv tomchilarining harakati orqali eng qisqa va samarali yo‘llar aniqlanadi hamda global qidiruvda topilgan eng yaxshi yechimlar optimallashtiriladi. Taklif etilgan PSO–IWD algoritmi yurak-qon tomir kasalliklari tashxisida qo‘llaniladigan ikki xil tanlanmada sinovdan o‘tkazildi va mos ravishda 99 % hamda 98 % klassifikatsiya aniqligiga erishildi. Olingan natijalar gibrid yondashuvning murakkab tibbiy va ko‘p sinfli klassifikatsiya masalalarini yechishda yuqori samaradorlikka ega ekanini ko‘rsatadi.
subject: Technical sciences
  topic: section
subject: zarrachalar to‘dasi
  topic: keywords
subject: pozitsiya
  topic: keywords
subject: intellektual suv tomchisi
  topic: keywords
subject: tuproq
  topic: keywords
subject: global qidiruv
  topic: keywords
subject: gibrid yondashuv
  topic: keywords
creator: Klicheva Firuza Gulmuratovna
rights: Copyright (c) 2025 Klicheva Firuza Gulmuratovna https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-25
publication date: 2025-12-25
starting page: 159
ending page: 163

SO‘ZLOVCHILARNI AJRATISHDA ECAPA-TDNN ASOSIDAGI XUSUSIYATLAR VEKTORLARIDAN FOYDALANISH
type: item
description: So‘zlovchilarni ajratishda xususiyatlar vektorlarini shakllantirish eng muhim bosqichlardan biri hisoblanadi. Zamonaviy chuqur neyron tarmoqlar so‘zlovchining individual xususiyatlarini aniqlash va ularni ifodalashda yuqori aniqlikni ta’minlay oladi. Xususan, x-vector kabi mashhur xususiyatlar vektorlari hozirgi tizimlarda asosiy komponent sifatida qo‘llanib kelmoqda. So‘nggi yillarda TDNN arxitekturasi ustida turli takomillashtirishlar ishlab chiqildi. ECAPA-TDNN modeli esa o‘ziga xos kanal e’tibor mexanizmi va ko‘p qatlamli agregatsiya orqali so‘zlovchini tekshirish vazifalarida yuqori samaradorlikni ko‘rsatdi. Tadqiqot mazkur modelni diarizatsiya sohasiga tatbiq etish imkoniyatlarini namoyish etadi.
subject: Technical sciences
  topic: section
subject: So‘zlovchilarni ajratish
  topic: keywords
subject: so‘zlovchilarni ifodalovchi xususiyatlar vektori
  topic: keywords
subject: ECAPA-TDNN
  topic: keywords
subject: X-vektor
  topic: keywords
subject: Spektral klasterlash
  topic: keywords
creator: Umidjon Xasanov Komiljon o‘g‘li
rights: Copyright (c) 2025 Umidjon Xasanov Komiljon o‘g‘li https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-25
publication date: 2025-12-25
starting page: 152
ending page: 158

TURIZMNING BARQAROR RIVOJLANISHIDA KREATIV INDUSTRIYALARNING ROLI
type: item
description: Mazkur ilmiy maqolada kreativ sanoatlarning turizmning barqaror rivojlanishidagi o‘rni va ahamiyati tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy maqsadi kreativ iqtisodiyot elementlari – hunarmandchilik, gastronomiya, san’at, dizayn, madaniy meros va raqamli kreativ faoliyatning turizmning iqtisodiy, ijtimoiy hamda ekologik barqarorligiga ta’sirini aniqlashdan iborat. Tadqiqot sifatli analitik va qiyosiy metodologiyaga asoslanib, BMTning Jahon Turizm Tashkiloti (UNWTO), UNESCO, UNCTAD va OECD ma’lumotlari, shuningdek, O‘zbekiston, Indoneziya va Ispaniya tajribalarini qamrab oladi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, kreativ sanoatlar turizm mahsulotlarini diversifikatsiya qilish, mahalliy jamoalarni iqtisodiy jihatdan qo‘llab-quvvatlash, madaniy merosni asrash va ekologik mas’uliyatni kuchaytirish orqali barqaror turizmni rivojlantirishda strategik omil hisoblanadi. O‘zbekiston misolida Xiva, Buxoro va Samarqand shaharlari tajribasi ushbu yondashuvning yuqori samaradorligini tasdiqlaydi.
subject: Technical sciences
  topic: section
subject: kreativ sanoatlar
  topic: keywords
subject: barqaror turizm
  topic: keywords
subject: madaniy turizm
  topic: keywords
subject: kreativ iqtisodiyot
  topic: keywords
creator: Qurbonova Zebiniso Azimovna
rights: Copyright (c) 2025 Qurbonova Zebiniso Azimovna https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-24
publication date: 2025-12-24
starting page: 146
ending page: 151

IOT TIZIMLARIDA XESH FUNKSIYALARIDAN FOYDALANISHNING XAVFSIZLIK VA SAMARADORLIK JIHATLARI
type: item
description: Internet of Things (IoT) texnologiyasining jadal rivojlanishi butun dunyo bo‘ylab ulangan qurilmalar sonini keskin oshirmoqda. So‘nggi statistik ma’lumotlarga ko‘ra, 2024 yilga kelib dunyoda 15 milliarddan ortiq IoT qurilmalari faoliyat ko‘rsatmoqda, bu raqam 2025 yilga borib 25 milliardga yetishi kutilmoqda. Bu o‘sish nafaqat texnologik taraqqiyotni, balki kiberxavfsizlik sohasida yangi muammolarni ham keltirib chiqarmoqda. IoT tizimlarining o‘ziga xos xususiyatlari – cheklangan protsessor quvvati, kam xotira, past energiya sarfi – an’anaviy kriptografik usullarni qo‘llashni qiyinlashtiradi. Ayniqsa, sog‘liqni saqlash, moliya, transport va energetika kabi muhim sohalarda IoT qurilmalarining ishonchliligi va xavfsizligi inson hayoti bilan bevosita bog‘liq bo‘lishi mumkin. Shu sababli, resurslar chegaralangan muhitda samarali ishlay oladigan kriptografik yechimlarni ishlab chiqish dolzarblik kasb etmoqda. Xesh funksiyalari IoT tizimlarida ma’lumotlar butunligini tekshirish, parollarni xavfsiz saqlash va raqamli imzolarni yaratishda asosiy vositadir. Biroq, turli xesh algoritmlarining xavfsizlik darajasi va samaradorligi turlicha bo‘lib, ularni maqsadli tanlash va qo‘llash talab etiladi. Ushbu maqolaning asosiy maqsadi IoT muhitida eng ko‘p qo‘llaniladigan xesh algoritmlarining tezlik, energiya sarfi va xavfsizlik ko‘rsatkichlarini qiyosiy tahlil qilish, shu asosida turli soha va talablar uchun optimal algoritmlarni tavsiya etishdan iborat.
subject: Technical sciences
  topic: section
subject: IoT
  topic: keywords
subject: xesh funksiyalari
  topic: keywords
subject: kriptografiya
  topic: keywords
subject: maʼlumotlar butunligi
  topic: keywords
subject: autentifikatsiya
  topic: keywords
subject: xavfsizlik
  topic: keywords
subject: SHA-256
  topic: keywords
subject: resurs cheklovlari
  topic: keywords
creator: Allanov Orif Menglimuratovich
creator: Saidahmedov Eldor Islomovich
rights: Copyright (c) 2025 Allanov Orif Menglimuratovich, Saidahmedov Eldor Islomovich https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-24
publication date: 2025-12-24
starting page: 141
ending page: 145

FORECASTING PERFORMANCE INDICATORS WITH THE HELP OF ARTIFICIAL INTELLIGENCE: TSUE PRACTICE
type: item
description: This article presents an AI-driven approach for predicting employee performance within the KPIup digital platform, designed to enhance staff evaluation processes in higher education institutions. Multidimensional HR data were analyzed and predictive models were developed using Gradient Boosting, Random Forest, and regression algorithms to forecast future employee productivity. Data preprocessing, normalization, and feature engineering significantly improved prediction accuracy. The results demonstrate that integrating AI analytics into the KPIup platform increases the speed and reliability of managerial decision-making, reduces subjectivity in performance evaluation, and enables full automation of HR processes.
subject: Technical sciences
  topic: section
subject: KPI
  topic: keywords
subject: artificial intelligence
  topic: keywords
subject: employee performance
  topic: keywords
subject: prediction model
  topic: keywords
subject: KPIup platform
  topic: keywords
subject: business analytics
  topic: keywords
subject: Gradient Boosting
  topic: keywords
subject: HR technologies
  topic: keywords
creator: Shuhratov Mamurjon Shuhrat o‘g‘li
rights: Copyright (c) 2025 Shuhratov Mamurjon Shuhrat o‘g‘li https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-10-28
publication date: 2025-10-28
starting page: 19
ending page: 24

AXBOROT XAVFSIZLIGIDA KO‘P AGENTLI TIZIMLARDAN FOYDALANISH AFZALLIKLARI
type: item
description: Maqolada raqamli texnologiyalar tez sur’atlar bilan rivojlanayotgan bugungi kunda axborot xavfsizligini ta’minlashda ko‘p agentli axborot xavfsizligi tizimlaridan foydalanishning nazariy asoslari, tarkibiy tuzilmasi va amaliy qo‘llanilish sohalari tahlil qilingan. Intellektual agentlar va ularning "zaif" hamda "kuchli" shakllari, xususiyatlar orqali axborot tizimlarida tahdidlarni aniqlash, monitoring qilish yoritilgan. Agentlar asosidagi yondashuvning IDPS, DDoS himoyasi, bulutli hisoblash va IoT tizimlaridagi rollari ko‘rsatilgan.
subject: Technical sciences
  topic: section
subject: Ko‘p agentli tizim
  topic: keywords
subject: axborot xavfsizligi
  topic: keywords
subject: intellektual agent
  topic: keywords
subject: anomaliya
  topic: keywords
subject: kiberxavfsizlik
  topic: keywords
subject: IDPS
  topic: keywords
subject: DDoS
  topic: keywords
subject: bulutli hisoblash
  topic: keywords
subject: IoT
  topic: keywords
subject: sun’iy intellekt
  topic: keywords
creator: Umarov Shuxratjon Azizjonovich
rights: Copyright (c) 2025 Umarov Shuxratjon Azizjonovich https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-23
publication date: 2025-12-23
starting page: 136
ending page: 140

SUN’IY INTELLEKT VA RAQAMLI BOSHQARUVNING TURIZM SOHASIDAGI AHAMIYATI
type: item
description: Bugungi kunda turizm sanoati sun’iy intellekt (AI) va raqamli texnologiyalar yordamida tubdan o‘zgarib bormoqda. Ushbu texnologiyalar sayohat tajribasini shaxsiylashtirish, xizmat ko‘rsatish sifatini oshirish va operatsion jarayonlarni optimallashtirish imkonini beradi. Raqamli turizm va AI qo‘llanilishi orqali bronlash, yo‘nalish tavsiyalari, narxni optimallashtirish va xavfsizlik monitoringi kabi jarayonlar avtomatlashtiriladi, natijada sayyohlar va korxonalarga qulayliklar yaratiladi. Shu bilan birga, AI va raqamli boshqaruv innovatsiyalarni rag‘batlantiradi va turizm sanoatining raqobatbardoshligini oshiradi.
subject: Technical sciences
  topic: section
subject: raqamli turizm
  topic: keywords
subject: sun’iy intellekt
  topic: keywords
subject: AI
  topic: keywords
subject: raqamli boshqaruv
  topic: keywords
subject: turizm sanoati
  topic: keywords
subject: innovatsiyalar
  topic: keywords
subject: avtomatlashtirish
  topic: keywords
subject: bronlash tizimi
  topic: keywords
creator: Husenova Madina Farxodovna
rights: Copyright (c) 2025 Husenova Madina Farxodovna https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-23
publication date: 2025-12-23
starting page: 132
ending page: 135

KUTUBXONA TIZIMLARIDA FOYDALANUVCHILARGA AXBOROT EHTIYOJLARIGA KO‘RA RESURSLARNI TAVSIYA ETISH
type: item
description: Hozirda kutubxona tizimlari jamiyatning axborotga bo‘lgan ehtiyojlarini qondirishda muhim o‘rin tutadi hamda ular katta foydalanuvchilar auditoriyasiga ega. Ushbu tizimlar katta hajmdagi qimmatli axborot resurslarini o‘z ichiga olgan bo‘lib, foydalanuvchilarga zarur adabiyotlarni topishda yordam beruvchi qidiruv xizmatlarini ham taklif etadi. Qidiruv tizimlari foydalanuvchi so‘rovlarini qayta ishlaydi va mos deb topilgan natijalarni taqdim etadi. Biroq, bu jarayon natijasida foydalanuvchilar ko‘plab ma’lumotlar orasidan o‘zlariga eng mosini tanlashda qiyinchiliklarga duch kelishadi. Shu bois, zamonaviy axborot tizimlarida sun’iy intellektga asoslangan tavsiya etish tizimlari keng qo‘llanilib, foydalanuvchiga mos obyektlarni samarali tarzda taklif etish imkonini bermoqda. Kutubxona tizimlariga bunday tavsiya etish tizimi vositalarini joriy etish orqali foydalanuvchilarning axborot ehtiyojlarini aniqlash va ularga axborot ehtiyojiga ko‘ra resurslarni taqdim etish mumkin. Ushbu maqolada tavsiya etish tizimlari asosida foydalanuvchilarning axborot ehtiyojlarini aniqlash va resurslarni taqdim etishning nazariy asoslari hamda amaliy yondashuvlari tahlil qilinadi.
subject: Technical sciences
  topic: section
subject: kutubxona tizimi
  topic: keywords
subject: tavsiya etish
  topic: keywords
subject: axborot resurslari
  topic: keywords
subject: foydalanuvchilar
  topic: keywords
subject: axborot ehtiyojlari
  topic: keywords
subject: kontentga asoslangan tavsiya etish
  topic: keywords
subject: hamkorlikka asoslangan tavsiya etish
  topic: keywords
creator: Fayzi Bekkamov
rights: Copyright (c) 2025 Fayzi Bekkamov https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-23
publication date: 2025-12-23
starting page: 127
ending page: 131

THEORETICAL FOUNDATIONS AND EFFICIENT ALGORITHMS FOR FEATURE DETECTION AND EXTRACTION
type: item
description: Feature detection and extraction play a critical role in numerous applications within artificial intelligence, computer vision, and data science. As datasets grow in complexity and volume, traditional feature extraction techniques often struggle to maintain efficiency and accuracy. This paper explores the theoretical foundations and efficient algorithms for feature detection and extraction, emphasizing the intersection of classical statistical methods and modern machine learning-based approaches. The study provides an in-depth analysis of key methodologies, including edge detection algorithms, deep learning-based feature extraction, and dimensionality reduction techniques such as Principal Component Analysis (PCA) and t-Distributed Stochastic Neighbor Embedding (t-SNE). Furthermore, the research highlights the challenges associated with computational efficiency, accuracy trade-offs, and real-time processing constraints. A critical gap in existing literature is identified—the disconnect between theoretical models and their practical implementations—which often hinders the optimization of feature extraction processes. By synthesizing current advancements and addressing these challenges, this paper aims to provide a comprehensive framework for improving feature detection and extraction methodologies, ultimately contributing to the development of more efficient and adaptable systems across various domains.
subject: Technical sciences
  topic: section
subject: Feature detection
  topic: keywords
subject: feature extraction
  topic: keywords
subject: machine learning
  topic: keywords
subject: deep learning
  topic: keywords
subject: dimensionality reduction
  topic: keywords
subject: computer vision
  topic: keywords
subject: artificial intelligence
  topic: keywords
subject: edge detection
  topic: keywords
subject: real-time processing
  topic: keywords
subject: Principal Component Analysis (PCA)
  topic: keywords
subject: t-Distributed Stochastic Neighbor Embedding (t-SNE)
  topic: keywords
creator: Iskandarov Sanjar
creator: Rakhmonova Ma’rifat
rights: Copyright (c) 2025 Iskandarov Sanjar, Rakhmonova Ma’rifat https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-22
publication date: 2025-12-22
starting page: 122
ending page: 126

R-FUNKTSIYALAR VA ITERATSION FUNKSIYALAR TIZIMI ASOSIDA KUB-TSILINDR KOMPOZITSIYASIDAN HOSIL BOʻLGAN 3D FRAKTAL STRUKTURALARNI GEOMETRIK MODELLASHTIRISH
type: item
description: Mazkur maqolada R-funktsiyalar va iteratsion funksiyalar tizimi (IFS) integratsiyasi asosida kub va tsilindr shakllarining analitik kombinatsiyasidan hosil bo‘lgan uch o‘lchovli fraktal struktura modellashtirilgan. Tadqiqotda kubning chegaralari va uchta o‘zaro perpendikulyar tsilindr tenglamalari R-funktsiyalar yordamida differensial tarzda birlashtirilib, natijada silliq sirtli va markaziy simmetriyaga ega fraktaldan avvalgi shakl (pred-fraktal) modeli hosil qilindi. So‘ngra ushbu shakl IFS yondashuvi orqali rekursiv takrorlanib, Menger tipidagi 3D fraktal strukturalar ketma-ket iteratsiyalar asosida yaratildi. Natijalar fraktal antennalar dizayni, 3D bosma texnologiyalar, grafik dizayn va matematik vizualizatsiya sohalarida amaliy qo‘llanish imkoniyatiga ega.
subject: Technical sciences
  topic: section
subject: R-funktsiyalar
  topic: keywords
subject: iteratsion funksiyalar tizimi (IFS)
  topic: keywords
subject: 3D fraktal modellashtirish
  topic: keywords
subject: kub
  topic: keywords
subject: tsilindr
  topic: keywords
subject: fraktal antennalar
  topic: keywords
subject: geometrik modellashtirish
  topic: keywords
subject: Menger gubkasi
  topic: keywords
subject: kompyuter grafika
  topic: keywords
creator: Nuraliyev Faxriddin Murodillayevich
creator: Narzulloyev Oybek Mirzayevich
creator: Nurimbetov Baxbergen Tolibayevich
rights: Copyright (c) 2025 Nuraliyev Faxriddin Murodillayevich, Narzulloyev Oybek Mirzayevich, Nurimbetov Baxbergen Tolibayevich https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-22
publication date: 2025-12-22
starting page: 117
ending page: 121

COMPACT DIFFERENCE SCHEMES FOR THE ALLER-LYKOV MOISTURE TRANSFER EQUATION
type: item
description: The generalized Aller-Lykov equation is a mathematical model for many applied heat and moisture transfer problems. This includes nonstationary problems in hydrogeology, agrophysics, biology, ecology, and other fields, which are primarily solved using numerical methods. In this paper, high-precision difference schemes (compact schemes) are constructed and analyzed for the nonstationary generalized Aller-Lykov equation. The scheme is constructed in space and time using the finite difference method. The stability and convergence of the resulting difference scheme are proven, and accuracy estimates are obtained for a sufficiently smooth solution to the original differential problem. An implementation algorithm for the constructed scheme is proposed.
subject: Technical sciences
  topic: section
creator: Tleuov Kuatbay Orazbayevich
rights: Copyright (c) 2025 Tleuov Kuatbay Orazbayevich https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-22
publication date: 2025-12-22
starting page: 112
ending page: 116

TASVIR SIFATINI BAHOLASH KO‘RSATKICHLARI
type: item
description: Tasvirlash sohasidagi yutuqlar tez sur’atlar bilan davom etmoqda va bozorga yangi hamda ilg‘or mahsulotlar doimiy ravishda kirib kelmoqda. Yangi texnologiyalar joriy texnologiyaga nisbatan yuqori sifatli tasvirlarni ishlab chiqarishini tekshirish uchun sifatni baholashning samarali bir turi talab etiladi. Bu o‘z navbatida, tasvir sifatini baholash ko‘rsatkichlarini keng qamrovli tahlil qilish hamda ularni har biri bo‘yicha ma’lumotlarni bitta joyga yig‘ishni dolzarb masalaga aylantiradi. Shuning uchun, mazkur ishda tasvir sifatini baholash ko‘rsatkichlarini tarixi va tavsifi, ularni tasniflanishi haqida ma’lumotlar keltirilgan. Shuningdek, soha bo‘yicha mavjud adabiyotlar tahlili, tasvir sifatini baholash ko‘rsatkichlarini yutuq hamda kamchiliklari keltirilgan. Mazkur tadqiqot ishini maqsadi sifatni baholash ko‘rsatkichlarini alohida guruhlarga ajratish hamda ularni subyektiv idrok bilan mos kelishini baholashdan iborat. Bunday tasniflash ma’lum bir muammo yoki buzilish uchun eng mos keladigan sifatni baholash ko‘rsatkichini tanlashda foydali bo‘lishi mumkin.
subject: Technical sciences
  topic: section
subject: tasvir sifati
  topic: keywords
subject: piksel
  topic: keywords
subject: etalon
  topic: keywords
subject: shovqin
  topic: keywords
subject: ko‘rsatkich
  topic: keywords
subject: qayta ishlash
  topic: keywords
subject: xalaqit
  topic: keywords
subject: neyron tarmoq
  topic: keywords
subject: fazoviy va chastotali soha
  topic: keywords
subject: algoritm
  topic: keywords
creator: Mamatov Narzullo Solidjonovich
creator: Jalelova Malika Moyatdin qizi
creator: Jumayev Bobur Juma o‘g‘li
rights: Copyright (c) 2025 Mamatov Narzullo Solidjonovich, Jalelova Malika Moyatdin qizi, Jumayev Bobur Juma o‘g‘li https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-20
publication date: 2025-12-20
starting page: 102
ending page: 111

TO‘LIQ BO‘LMAGAN MA’LUMOTLARGA ASOSLANGAN MURAKKAB TEXNIK TIZIMLARNING INTELLEKTUAL BOSHQARUV MODELLARINI ISHLAB CHIQISH
type: item
description: Ushbu maqolada to‘liq bo‘lmagan va noaniq ma’lumotlar sharoitida murakkab texnik tizimlarni samarali boshqarish masalalari ko‘rib chiqiladi. Tadqiqotning maqsadi – axborot yetishmovchiligi, o‘lchov xatoliklari va tashqi omillar ta’siri ostida ishlaydigan tizimlar uchun intellektual boshqaruv modellarini ishlab chiqish va ularning barqarorligini ta’minlashdir. Taklif etilgan yondashuv sun’iy intellekt, noaniqlik nazariyasi, hamda moslashuvchan boshqaruv usullariga asoslanadi. Maqolada ma’lumotlarni qayta ishlashning ehtimollik va neyron tarmoqlar asosidagi metodlari, shuningdek, qaror qabul qilishning gibrid algoritmlari tahlil qilinadi. Natijada, to‘liq bo‘lmagan ma’lumotlar sharoitida tizim holatini aniqlash, prognozlash va optimal boshqaruv signalini shakllantirish imkonini beruvchi model taklif etiladi. Tadqiqot natijalari avtomatlashtirilgan ishlab chiqarish, robototexnika, energetika va transport tizimlarida qo‘llash uchun amaliy ahamiyatga ega.
subject: Technical sciences
  topic: section
subject: Intellektual boshqaruv
  topic: keywords
subject: modellashtirish
  topic: keywords
subject: noravshan mantiq
  topic: keywords
subject: tegishlilik funksiyasi
  topic: keywords
subject: algoritm
  topic: keywords
creator: Zayniddinov Bobirjon G‘ofirovich
rights: Copyright (c) 2025 Zayniddinov Bobirjon G‘ofirovich https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-20
publication date: 2025-12-20
starting page: 94
ending page: 101

OʻZBEK TILIDAGI MATNLARNI TAHLIL QILISHDA NOMLI OBYEKTNI TANIB OLISH (NER) YONDASHUVI
type: item
description: Ushbu maqolada o‘zbek tilidagi matnlarni tahlil qilish jarayonida nomlangan obyektlarni tanib olish (Named Entity Recognition-NER) yondashuvlari har tomonlama tahlil qilingan. Tadqiqot doirasida NER tizimlarining nazariy asoslari, qoida asoslangan, mashinali o‘qitishga asoslangan hamda gibrid yondashuvlar batafsil ko‘rib chiqilgan va ularning afzalliklari hamda cheklovlari solishtirma tahlil asosida yoritilgan. Shuningdek, turli tillar va sohalarda, jumladan tibbiyot, oziq-ovqat va axborot tizimlarida qo‘llanilgan zamonaviy NER modellarining ishlash samaradorligi tahlil qilingan. Tadqiqot natijalari NER tizimlarining katta hajmdagi matnli ma’lumotlardan semantik axborotni avtomatik ajratib olishdagi ahamiyatini ko‘rsatadi hamda kam resursli tillar, xususan o‘zbek tili uchun moslashuvchan va samarali NER modellarini ishlab chiqish istiqbollarini belgilab beradi.
subject: Technical sciences
  topic: section
subject: tabiiy tilni qayta ishlash
  topic: keywords
subject: nomlangan obyektlarni tanib olish
  topic: keywords
subject: NER
  topic: keywords
subject: mashinali o‘qitish
  topic: keywords
subject: chuqur o‘rganish
  topic: keywords
subject: gibrid yondashuv
  topic: keywords
subject: matn tahlili
  topic: keywords
subject: semantik axborot
  topic: keywords
creator: Kenjayev Xamdam Bazarbayevich
rights: Copyright (c) 2025 Kenjayev Xamdam Bazarbayevich https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-18
publication date: 2025-12-18
starting page: 87
ending page: 93