DIGITAL TRANSFORMATION AND ARTIFICIAL INTELLIGENCE
The Journal is a publication specializing in the field of digital economy and information technologies. Raqamli transformatsiya va sun’iy intellekt ilmiy jurnali
KICHIK VA O‘RTA KORXONALARDA SUN’IY VA AVTOMATLASHTIRISH SIYOSATINING XODIMLARNING RIVOJLANISHIGA TA’SIRI
Tadqiqot tashkilotlar va korxonalarda sun’iy intellektdan foydalanish hamda inson resurslarining moslashuvchanligining xodimlar samaradorligiga ta’sirini, ish qoniqishini vositachi o‘zgaruvchi sifatida hisobga olgan holda, tahlil qilishni maqsad qiladi. Tadqiqot izohlovchi dizayndagi miqdoriy yondashuvga asoslanib, maqsadli tanlash usuli bilan aniqlangan 88 nafar respondentni qamrab olgan. Ma’lumotlar Qisman Kichik Kvadratlar–Strukturaviy Tenglamalar Modellashtirish (PLS-SEM) usuli yordamida tahlil qilindi. Natijalar SI’dan foydalanish va inson resurslariga moslashuvchanligi xodimlar samaradorligiga ijobiy ta’sir ko‘rsatishini ko‘rsatdi. Shuningdek, ish qoniqishi SI’dan foydalanish va inson resurslariga moslashuvchanligi hamda xodimlar samaradorligi o‘rtasidagi bog‘liqlikni kuchaytiruvchi vositachi o‘zgaruvchi sifatida namoyon bo‘ldi. Ushbu topilmalar SI texnologiyalaridan foydalanish inson resurslarining moslashuvchanligi va yetarli darajadagi ish qoniqishi bilan qo‘llab-quvvatlangandagina samaraliroq bo‘lishini tasdiqlaydi. Tadqiqot tashkilot subyektlari va siyosat ishlab chiquvchilar uchun amaliy ahamiyatga ega bo‘lib, xodimlarning moslashuvchanligini oshirish va ish qoniqishini boshqarish raqamli davrda SI’dan foydalanish orqali korxonalar samaradorligi va raqobatbardoshligini maksimal darajada oshirishning asosiy omillari ekanini ko‘rsatadi.
Copyright (c) 2025 Usmonov Jonibek Turdiqulovich, Anarqulova Ra’no Oybek qizi https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
HOTEL MANAGEMENT STRATEGIES: ENHANCING OPERATIONAL EFFICIENCY, GUEST SATISFACTION, AND COMPETITIVE ADVANTAGE IN THE MODERN HOSPITALITY INDUSTRY
This study examines contemporary hotel management strategies aimed at improving operational efficiency, elevating guest satisfaction, and sustaining competitive advantage in a rapidly evolving hospitality landscape. Using a rigorous mixed-methods approach — combining a systematic literature review of 42 peer-reviewed articles (2015–2024) with qualitative case analysis of five international hotel groups — the research identifies four interdependent strategic pillars: revenue management, digital transformation, human resource development, and sustainability integration. Empirical findings demonstrate that hotels adopting an integrated approach achieve an average performance improvement of 32.5% across all strategic dimensions, with guest satisfaction scores rising by up to 42%. A comparative analysis reveals that large hotel chains currently outperform small and independent properties across all dimensions, particularly in digital capabilities and sustainability. The study concludes by proposing a comprehensive, feedback-driven Integrated Hotel Management Framework (IHMF) adaptable to enterprises of varying scale, with particular relevance to hospitality markets in emerging economies such as Uzbekistan, where annual visitor targets of 15 million by 2030 demand an urgent elevation in management standards.
Copyright (c) 2026 Toyirova Sarvinoz Atoevna https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
IOTGA ASOSLANGAN ZARARLI DASTURLARNI ANIQLASH MODEL VA ALGORITMLARI
Ushbu maqola IoT tizimlarida zararli dasturlarni aniqlash uchun yangi gibrid xavfsizlik model va algoritmlarini taklif etadi. Zararli dasturlarning mohiyati, turlari (viruslar, troyanlar, ransomware, botnetlar) va IoTga ta’sirini tahlil qilib, mavjud aniqlash usullarining cheklovlari aniqlandi. Taklif etilgan model XGBoost algoritmini genetika algoritmi bilan birlashtirishga asoslanadi va IoT qurilmalarida real vaqt rejimida ishlay olishi uchun engil vaznli komponentlardan iborat. Maqola natijalari IoT tarmoqlarida xavfsizlikni ta’minlashning yangi, samarali yo‘nalishini ochib beradi.
Copyright (c) 2026 Abdumalikov Akmaljon Abduxoliq o‘g‘li, Qodirova Laylo Sobir qizi https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
YAYLOV CHORVA PODALARINI BAHOLASHDA ILG'OR TEXNOLOGIK USULLARINING RETROSPEKTIV TAHLILI
Mazkur tadqiqotda ilg'or sensor qurilmalari va chekka hisoblash (Edge Computing) texnologiyalari yordamida yaylov sharoitidagi chorva podalarini real vaqt rejimida monitoring qilishning retrospektiv tahlili amalga oshirilgan. Uzoq masofali, ochiq hududlarda monitoring samaradorligini oshirish maqsadida Reference Reader gibrid modeli taklif etilgan. Mazkur arxitekturaning o‘ziga xosligi - barcha obyektlarni qimmatbaho sensorlar bilan jihozlash o‘rniga, tayanch obyekt tanlanib, unga ma’lumot yig‘uvchi (reference) qurilma va qolgan guruh a’zolariga passiv RFID teglar o‘rnatish orqali iqtisodiy tejamkorlikka erishilganligidir. Adabiyotlar tanlash va saralash jarayoni PRISMA protokoli asosida olib borilgan bo'lib, RSSI asosidagi lokalizatsiya modellari, IoT sensor tarmoqlari (WSN) va Edge Computing yondashuvlari qiyosiy tahlil qilingan. Tadqiqotda Long-Distance Path Loss modeli asosida RSSI – masofa konversiyasi, Moving Average Filter yordamida signalni silliqlashtirish va poda dispersiyasini hisoblashning matematik asoslari keltirilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko'rsatadiki, Edge qurilmalari mahalliy darajada ma'lumotlarni filtrlash va birlashtirish orqali kechikishlarni sezilarli kamaytiradi va yuzlab gektarli, internet infrastrukturasi cheklangan yaylovlarda - xususan Qoraqalpog'istonning cho'l va tuzli iqlim sharoitida obyektlarni identifikatsiya, inventarizatsiya va aniq lokalizatsiya qilishda samarali yechim bo'la oladi.
Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
NOMINAL ALOMATLAR ASOSIDA OBYEKTLARNI TASNIFLASHDA SOHA EKSPERTLARINING LAYOQATLILIK DARAJASINI BAHOLASH USULLARI
Ushbu maqolada nominal alomatlar asosida obyektlarni tasniflash jarayonida soha ekspertlarining layoqatlilik darajasini baholash usullari ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot obyekt–xossa ko‘rinishidagi ma’lumotlardan foydalanib, umumlashtirilgan bahoni hisoblashga asoslangan. Sinflararo farqlanish va sinf ichidagi o‘xshashlik ko‘rsatkichlari yordamida nominal alomatlarning informativligi aniqlanadi hamda obyektlarning tegishli sinflarga mansubligi baholanadi. Taklif etilgan yondashuv ekspert baholarining ishonchliligini oshirishga xizmat qiladi va dori vositalarini VEN-tahlil asosida baholash misolida sinovdan o‘tkazilgan.
Copyright (c) 2026 Ulashev Asrorjon Nasriddinovich https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
IDS VA IPS ARXITEKTURASINI MULTI-AGENTLAR YORDAMIDA TAKOMILLASHTIRISH
Zamonaviy tarmoqlarda kiberhujumlar murakkablashib borayotgani, trafik hajmining keskin ortishi, ayrim infratuzilmalar (bulut, IoT, edge, SDN) hamda real vaqt talablarining kuchayishi klassik IDS (Intrusion Detection System) va IPS (Intrusion Bartaraf etish System) yechimlarining cheklovlarini yaqqol namoyon qilmoqda. Xususan, yuqori noto‘g‘ri ogohlantirishlar (false positives), noma’lum hujumlarni aniqlashdagi qiyinchiliklar, markazlashgan tugunlarda yuklanish, masshtablanuvchanlik muammolari va single point of failure holatlari amaliyotda tez-tez uchraydi. Ushbu maqolada IDS/IPS arxitekturasini multi-agentlar yordamida takomillashtirish uchun konseptual model taklif qilinadi. Modelda kuzatuv agentlari, xususiyat ajratish agentlari, tahlil agentlari, korrelyatsiya agenti, siyosat (policy) agenti va javob (response/bartaraf etish) agentlari o‘zaro integratsiyalangan holda ishlashi ko‘zda tutilgan.
Copyright (c) 2026 Bozorov Suhrobjon https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
BIR SINFLI TAYANCH VEKTOR MASHINASI ASOSIDA TARMOQ HUJUMLARINI ANIQLASH MODELI
Ruxsatsiz kirishni aniqlash usullarini o‘qitish uchun keng qamrovli va ishonchli ma’lumotlar to‘plamini topish, maxfiylik masalalari va mavjud ma’lumotlarning eskirganligi sababli jiddiy muammo hisoblanadi. Ushbu maqolada bir sinfli tayanch vektor mashinasi (OCSVM) algoritmini qo‘llaydigan yangi tarmoqqa ruxsatsiz kirishni aniqlash modeli taklif etiladi. Real vaqtdagi tarmoq trafigini Snort, Cowrie va Dionaea kabi sensorlar orqali yig‘ish uchun Zamonaviy honey tarmog‘i (MHN) tizimi joriy etildi. Eksperimental sozlamalar Google Cloud Ubuntu instansiyalari va ma’lumotlarga ishlov berish hamda modelni o‘qitish uchun Azure Machine Learning muhitini o‘z ichiga oladi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, taklif etilgan modelning umumiy aniqligi (Accuracy) 98.15% aniqlikka erishdi. Model samaradorligi umumiy aniqlik, aniqlik, to‘g‘rilik va F1 koeffitsiyenti metrikalari yordamida baholandi.
Copyright (c) 2026 Usmanbayev Doniyorbek Shuxratovich https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Ushbu maqolada blokli shifrlarning tuzilmaviy zaifliklarini aniqlashga mo'ljallangan slaydli kriptotahlil hujumi (Slide Attack) nazariy va amaliy jihatdan ko'rib chiqiladi. Alex Biryukov va David Wagner tomonidan 1999-yilda taklif etilgan ushbu hujum usuli, bir xil raund funksiyalari takrorlanadigan shifrlarni n ta raunddan qat'i nazar murakkablikda buzib ochishi mumkinligi isbotlanadi. Tadqiqotda WeakCipher (zaif shifr) va StrongCipher (kuchli, kalit jadvalili shifr) modellari taqqoslanadi. Birthday Paradox asosidagi slid pair qidiruv algoritmi, O(N) murakkablikdagi hashmap usuli va ovoz berish mexanizmi (voting) orqali kalit chiqarish jarayoni batafsil tahlil qilinadi. Python dasturlash tilida Tkinter grafik interfeys asosida yaratilgan interaktiv tadqiqot vositasi orqali Monte Carlo simulatsiyasi, raund sonidan mustaqillik testi va zaif-kuchli shifr taqqoslamasi eksperimental yo'l bilan ko'rsatiladi. Tadqiqot natijalari shuni ko'rsatadiki, kalit jadvali (key schedule) mavjud bo'lmagan shifrlar slaydli hujumga to'liq zaif bo'lib, raund sonini oshirish bu muammoni hal eta olmaydi. Zamonaviy shifrlarni (AES, PRESENT) himoyalashda raund konstantalari va kalit kengaytirish funksiyasining muhim roli eksperimental tarzda tasdiqlanadi
Copyright (c) 2026 Berdimurodov Mansur Alisherovich, Jo‘rayev Sirojbek O‘rol o‘g‘li https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
VETERINARIYA YAGONA AXBOROT TIZIMINI ISHLAB CHIQISHDA RAQAMLI INTEGRATSIYA TAMOYILLARI
Mazkur maqolada veterinariya sohasida davlat boshqaruvini raqamlashtirish jarayonlari doirasida, Veterinariya yagona axborot tizimini (VYaAT) ishlab chiqishda, qo‘llaniladigan raqamli integratsiya tamoyillari ilmiy jihatdan asoslab berilgan. Tadqiqotning dolzarbligi veterinariya nazorati, bioxavfsizlikni ta’minlash hamda xalqaro savdo talablariga moslashish sharoitida idoralararo axborot almashinuvining samaradorligini oshirish zarurati bilan belgilanadi. Xususan, VIS-Chegara tizimi bilan integratsiyalashgan muhitda ma’lumotlar almashinuvi, elektron identifikatsiya, real vaqt rejimidagi monitoring va riskka asoslangan nazorat mexanizmlarini takomillashtirish masalalari muhim ahamiyat kasb etadi. Tadqiqotning maqsadi – veterinariya sohasida idoralararo interoperabellikni ta’minlashga qaratilgan raqamli integratsiya tamoyillarini tizimli ravishda tahlil qilish hamda ularni amaliyotga joriy etishning ilmiy-uslubiy asoslarini ishlab chiqishdan iborat. Ish jarayonida normativ-huquqiy hujjatlar, davlat axborot tizimlari integratsiyasi tajribasi va zamonaviy raqamli boshqaruv yondashuvlari tahlil qilindi. Natijada markazlashgan boshqaruv va koordinatsiya, elektron identifikatsiya va hujjat aylanishi, real vaqt rejimidagi ma’lumot almashinuvi hamda riskka asoslangan nazorat tamoyillarining veterinariya tizimidagi o‘rni va amaliy ahamiyati asoslab berildi. Taklif etilgan yondashuvlar davlat organlari o‘rtasida axborot almashinuvini optimallashtirish, takroriy tekshiruvlarni qisqartirish hamda nazorat samaradorligini oshirishga xizmat qiladi.
Copyright (c) 2025 Rustamova Moxichexra Yaxshiboyevna https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
BETARTIB KOMPYUTER TARMOQLARI BARQARORLIGINI EVRISTIK JARIMALARGA KO'RA BAHOLOVCHI “HEALTH SCORE” MATEMATIK MODELI
Yirik va murakkab korporativ tarmoq infratuzilmalarida (Enterprise Networks) "Yashirin tarmoq" (Shadow IT), mantiqiy tarmoq halqalari (Loopback), portlarning beqaror o‘chib-yonishi (Flapping) va ruxsatsiz simsiz qurilmalarning ulanishi butun tizim barqarorligiga jiddiy tahdid soladi. An’anaviy tarmoq monitoringi tizimlari (PRTG, Zabbix, SolarWinds) asosan statik ko‘rsatkichlarga, ya’ni trafik hajmiga (Bandwidth), protsessor yuklamasiga (CPU Usage) va moslamaning uzilish vaqtiga (Latency/Timeout) qaratilgan bo‘lib, tarmoq ichida yashirin rivojlanayotgan mikro-topologik anomaliyalarni vaqtida aniqlay olmaydi. Ushbu maqolada betartib va ko‘p-vendorli lokal tarmoqlarning umumiy sog‘lig‘i hamda barqarorligini baholash uchun yangi - Evristik jarimalarga asoslangan "Health Score" (H(S)) matematik modeli taklif etiladi. Ushbu dinamik matematik va mantiqiy model, qurilmalar markazidan olingan MAC/OUI xesh-jadvallari, STP inqirozlari va FDB ma’lumotlarini Graflar nazariyasi (Graph Theory) yordamida tahlil qilish orqali anomaliyalarni jarima balli (Penalty) sifatida hisoblaydi. Natijada shakllangan H(S) ko‘rsatkichi tizim operatorlari va avtomatik qaror qabul qilish dvigatellari (Active Decision Engine) uchun dasturilamal xizmat qiladi.
Copyright (c) 2026 Nishanov Axram Xasanovich, Qalandarov Jamil Jalolovich, Omonov Zokirjon Hojiboy o’g‘li, Akmalov Elyor Ilhomovich https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
O‘ZGARUVCHAN MUHITDA SHAXS YUZINI TANIB OLISH TIZIMINING DASTURIY-TEXNIK TA’MINOTI
Maqolada manzil-koloniyalarda mahkumlarni masofaviy nazorat qilish tizimining dasturiy-texnik ta’minotini taqdim etilgan. Taqsimlangan hisoblash muhitida ishlaydigan uch darajali arxitektura (edge-fog-cloud) ishlab chiqilgan. Ma’lumotlar bazasi modeli, dasturiy modullar tuzilishi, foydalanuvchi rollari va huquqlar tizimi batafsil tavsiflangan. Tizim xavfsizligi, autentifikatsiya mexanizmlari va tashqi tizimlar bilan integratsiya masalalari ko‘rib chiqilgan. Taklif etilgan arxitektura cheklangan tarmoq ulanishi sharoitida ishonchli ishlash, ma’lumotlar yaxlitligini ta’minlash va kengaytiriluvchanlikni ta’minlaydi.
Copyright (c) 2026 Nishanov Akram Hasanovich, Babadjanov Elmurod Satimbayevich, Narziyev Narzullo Baxshilloyevich https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
“VIS-CHEGARA” YAGONA AXBOROT TIZIMI ORQALI VETERINARIYA NAZORATINI RAQAMLASHTIRISH SAMARADORLIGI
Mazkur maqolada O‘zbekiston Respublikasida veterinariya nazorati sohasida ma’muriy jarayonlarni raqamlashtirishning dolzarb masalalari hamda “VIS-Chegara” yagona avtomatlashtirilgan axborot tizimini joriy etish orqali erishilgan amaliy natijalar tahlil qilingan. Tadqiqot doirasida chegara veterinariya nazoratida ruxsatnoma va sertifikatlarni rasmiylashtirish jarayonlarini elektron boshqarish, tashqi iqtisodiy faoliyat ishtirokchilari uchun yaratilgan qulayliklar, inson omilini kamaytirish, shaffoflikni oshirish hamda nazorat samaradorligini kuchaytirish masalalari yoritilgan. Tahlil natijalari “VIS-Chegara” tizimi veterinariya nazoratini tashkil etishda samarali raqamli instrument sifatida xizmat qilayotganini ko‘rsatadi.
Copyright (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
KATTA HAJMDAGI TARMOQ TRAFIKLARINI INTELLEKTUAL TAHLIL QILISH UCHUN GIBRID DEEP LEARNING MODELINI ISHLAB CHIQISH
Katta hajmdagi tarmoq trafiklari (enterprise, bulut, IoT, SDN) real vaqt rejimida tez qayta ishlanishi, turli hujum turlarini aniq ajratishi va klasslar nomutanosibligi (imbalanced data) sharoitida barqaror ishlashi zarur [14]. CICIDS2017 va UNSW-NB15 kabi ommaviy benchmark ma’lumotlar to‘plamlari asosida baholash metodikasi beriladi, nomutanosiblikni kamaytirish uchun SMOTE/Borderline - SMOTE, focal loss, class weights va threshold tuning kabi yechimlar taklif qilinadi [6]. Natijada yuqori aniqlik bilan bir qatorda, real vaqt ishlashi uchun hisoblash samaradorligi (latency/throughput) ham mezon sifatida qo‘yiladi.
Copyright (c) 2025 Jurayev O‘tkirbek Murodullo o‘g‘li https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
AUTOMATED SYSTEM FOR RECOGNITION OF CORN SEEDS INFECTED WITH FUSARIO BLOOD
This paper proposes a scheme of an automated system for recognizing maize seeds infected with Fusarium and separating them from healthy ones. According to preliminary studies, it has been established that infected maize seeds can be recognized with an accuracy of up to 98% through the analysis of their color visual images as well as color and texture features. The proposed scheme is intended for the processing and analysis of visual images. It is assumed that this solution can be applied in practice under industrial conditions, which implies the creation of conditions for the simultaneous processing of a large number of seeds.
Copyright (c) 2025 Shukhrat Mannapovich Gulyamov, Ulugbek Turgudovich Mukhamedkhanov, Malika Yuldashovna Doshanova, Bekhruz Iskandar ogli Suvonov https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
C++ DASTURLASH TILIDA POLIMORFIZM VA VIRTUAL FUNKSIYALAR ASOSIDA DINAMIK BOG‘LANISH MEXANIZMLARINING NAZARIY TAHLILI
Mazkur maqolada C++ dasturlash tilida obyektga yo‘naltirilgan dasturlash (OOP) paradigmasining muhim tarkibiy qismlari bo‘lgan polimorfizm va virtual funksiyalar asosida dinamik bog‘lanish mexanizmlarining nazariy hamda amaliy jihatlari chuqur tahlil etilgan. Obyektga yo‘naltirilgan yondashuvning asosiy tamoyillari — inkapsulyatsiya, meros olish va polimorfizm — kontekstida dinamik bog‘lanish tushunchasining o‘rni va ahamiyati ochib berilgan. Maqolada statik (kompilyatsiya vaqtida) va dinamik (bajarilish vaqtida) bog‘lanish mexanizmlarining o‘zaro farqlari nazariy asosda solishtirilgan hamda ularning dastur samaradorligi va moslashuvchanligiga ta’siri yoritilgan. Xususan, virtual funksiyalar orqali amalga oshiriladigan dinamik bog‘lanish mexanizmining ishlash prinsipi, ya’ni virtual jadval (vtable) arxitekturasi, uning xotirada tashkil etilishi va funksiyalar chaqiruvining kechikkan aniqlanish jarayoni bosqichma-bosqich tahlil qilingan. Shuningdek, meros olish (inheritance) jarayonida bazaviy va hosila sinflar o‘rtasidagi bog‘liqlik, funksiyalarni qayta aniqlash (override qilish) mexanizmi hamda ko‘p shakllilik (runtime polymorphism)ning dasturiy modellashtirishdagi roli ilmiy asosda ko‘rib chiqilgan. Dinamik bog‘lanishning abstrakt sinflar va interfeyslar bilan ishlashdagi ahamiyati, katta hajmdagi dasturiy tizimlarda kodni kengaytirish va qo‘llab-quvvatlashni soddalashtirishdagi o‘rni asoslab berilgan. Tadqiqot davomida nazariy qarashlar amaliy misollar bilan mustahkamlanib, murakkab dasturiy tizimlarni loyihalashda dinamik bog‘lanish mexanizmlaridan samarali foydalanish bo‘yicha metodik tavsiyalar ishlab chiqilgan. Olingan natijalar modulli arxitekturaga ega bo‘lgan dasturiy mahsulotlarni yaratishda, dastur kodining qayta ishlatiluvchanligini oshirishda hamda tizimning kengayuvchanligini ta’minlashda muhim nazariy va amaliy asos bo‘lib xizmat qiladi.
Copyright (c) 2026 Ishkobilov Farrux Xayrilloyevich https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
CREATIVE TOURISM IN UZBEKISTAN’S HERITAGE CITIES: LEVERAGING URBAN INFORMATICS FOR SUSTAINABLE AND RESILIENT DESTINATION PLANNING
The rapid adoption of smart tourism destination models in heritage cities worldwide raises critical questions about the compatibility of technology-driven destination management with the preservation of cultural authenticity. This opinion article examines the applicability of dominant smart destination frameworks—developed in well-resourced institutional contexts such as Seoul, Singapore, Barcelona, and Kyoto—to the Silk Road heritage cities of Uzbekistan (Samarkand, Bukhara, and Khiva), which are currently undergoing ambitious digitalization initiatives amid unprecedented tourism growth. Drawing on a critical-interpretive synthesis of smart tourism destination theory, creative tourism studies, and postcolonial development critique, the article identifies a fundamental tension: technology-first approaches implicitly presuppose institutional prerequisites, digital infrastructure, and stakeholder coordination mechanisms that remain underdeveloped in Central Asian contexts. The analysis reveals that prevailing models risk homogenizing the distinctive cultural attributes that constitute these destinations’ global appeal, while systematically positioning heritage communities as subjects of governance rather than agents of development. In response, the article proposes “heritage-first informatics”—a paradigm that subordinates technological implementation to community-defined cultural priorities—and presents a multi-stakeholder benefit distribution framework demonstrating that community agency and destination competitiveness are mutually reinforcing rather than contradictory. The heritage-first approach repositions heritage communities as principal agents whose cultural values, transmission priorities, and permissible interaction parameters precede and regulate technological deployment, simultaneously generating distributed benefits for destination management organizations, travelers, and government entities. The article concludes that targeted, community-managed technology implementation aligned with established institutional capacity offers a more sustainable pathway than comprehensive digitalization strategies that exceed local readiness, with implications extending beyond Uzbekistan to heritage cities globally navigating the tension between modernization and cultural continuity.
Copyright (c) 2026 Khalimova Nigina Jafarbekovna https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
HUDUDLARDA TURIZM BIZNESINI INNOVATSION RIVOJLANISHDA HERITAGE INTERPRETATION MODELINI TAKOMILLASHTIRISH
Ushbu tadqiqot hududlarda turizm biznesini innovatsion rivojlantirishda Heritage Interpretation (madaniy meros talqini) modelini takomillashtirish masalalarini qamrab oladi. Tadqiqotda Freeman Tilden tomonidan asoslangan interpretatsiya tamoyillari zamonaviy turizm menejment strategiyalari[16] bilan uyg‘unlashtirilgan holda tahlil qilinadi. Maqolada madaniy meros ob‘ektlarini turistik mahsulotga aylantirishning tashkiliy va metodologik mexanizmlari, shuningdek, mahalliy identitetni turizm tajribasiga integratsiya qilish yo‘llari o‘rganiladi. Tadqiqot davomida xalqaro amaliyot — Janubiy Koreya, Yangi Zelandiya va Iordaniya tajribalari tahlil qilinib, O‘zbekiston sharoitiga moslashtirilgan innovatsion model taklif etiladi. Natijada mehmondo‘stlik korxonalari madaniy merosni saqlab qolish va iqtisodiy samara ko‘rsatkichlarini oshirishda institutional rol o‘ynashi asoslanadi.
Copyright (c) 2026 O‘roqova Dilfuza Bahriddinovna https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
MAKTABGACHA TA’LIM JARAYONIDA MULTIMEDIA TEXNOLOGIYALARINI JORIY ETISH: MUAMMOLAR, IMKONIYATLAR VA YECHIMLAR
Maqolada maktabgacha ta’lim tashkilotlarida multimedia texnologiyalarini foydalanishda uchrayotgan asosiy muammolar, ularning sabablari, hamda ushbu muammolarni bartaraf etishga qaratilgan samarali yechimlar bayon qilingan bo‘lib, bu ta’lim-tarbiya jarayonida multimedia texnologiyasidan mazmunli foydalanish va ta’lim-tarbiya samaradorligini oshirish imkoniyatini beradi.
Copyright (c) 2026 Begmatova Nodira Xakimovna https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
AGGLUTINATIV TILLAR UCHUN KAM RESURSLI SHAROITDA MATN KLASSIFIKATSIYASINING GIBRID LINGVISTIK-STATISTIK MODELI
Mazkur maqolada sun’iy intellekt (AI) va tabiiy tilni qayta ishlash (NLP) sohalari doirasida o‘zbek tilidagi matnlarni avtomatik tasniflash (klassifikatsiya qilish) masalasi kompleks tarzda o‘rganilgan. Matnlarni avtomatik kategoriyalash zamonaviy axborot tizimlarida, xususan tavsiya tizimlari, raqamli kutubxonalar, ijtimoiy tarmoqlar monitoringi hamda axborot qidiruv platformalarida muhim ahamiyat kasb etadi. Tadqiqotda tasniflash jarayonining samaradorligi tanlangan vektorlash usuli va klassifikatsiya algoritmiga bevosita bog‘liqligi ko‘rsatib berildi. O‘zbek tilining agglutinativ tabiati, ya’ni ko‘plab qo‘shimchalar orqali so‘z shakllarining kengayishi xususiyatlar makonining siyraklashishiga va modelni o‘qitishda qo‘shimcha murakkabliklarning yuzaga kelishiga sabab bo‘lishi ilmiy asosda tahlil qilindi. Ishda matnni dastlabki qayta ishlash, jumladan tokenizatsiya, lemmatizatsiya va stop-so‘zlarni olib tashlash bosqichlarining tasniflash aniqligiga ta’siri baholandi. Eksperimental qismda Bag-of-Words, TF-IDF, Word2Vec hamda Transformer asosidagi modellar o‘zaro taqqoslandi va nomutanosib sinflar muammosini kamaytirish uchun SMOTE muvozanatlashtirish usuli qo‘llanildi.
Copyright (c) 2026 Karaxanova Shirin Azizjon qizi https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
SIMMETRIK QIDIRISH IMKONIYATLI SHIFRLASH ALGORITMLARI
Ushbu maqolada shifrlangan ma’lumotlar ustida qidiruvni amalga oshiruvchi simmetrik qidirish imkoniyatli shifrlash algoritmlarining nazariy asoslari va zamonaviy yondashuvlari tahlil qilinadi. Maqolada qidirish imkoniyatli simmetrik shifrlash sxemalarining rivojlanish bosqichlari, asosiy xavfsizlik modellari hamda statik va dinamik yondashuvlari qiyosiy jihatdan o‘rganiladi. Shifrlash sxemasi ma’lumotlar o‘zgarishi, oldingi xabarlarning maxfiyligi va keyingi xabarlarning maxfiyligi, foydalanuvchi modeli, qidiruv kalit so‘zlari soni hamda moslashuvchanlik darajasi mezonlari asosida tasniflandi. Statik qidirish imkoniyatli simmetrik shifrlash sxemalari va dinamik qidirish imkoniyatli simmetrik shifrlash sxemalari misolida xavfsizlik va samaradorlik o‘rtasidagi muvozanat tahlil qilinadi [2]. Tadqiqot natijalari statik yondashuvlar nazariy jihatdan samarali bo‘lsada, real, doimiy yangilanib boruvchi axborot tizimlari uchun dinamik qidirish imkoniyatli shifrlash sxemalari maqsadga muvofiq ekanini ko‘rsatadi. Shuningdek, ushbu texnologiyalarning shaxsiy ma’lumotlarni himoyalashga oid milliy qonunchilik va xalqaro standartlarga mosligi asoslab berildi.
qidirish imkoniyatli simmetrik shifrlash
statik va dinamik qidirish imkoniyatli simmetrik shifrlash
Copyright (c) 2026 Xudoynazarov Umidjon Umarjon o‘g‘li https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
SOLVING WHEAT SELECTION PROBLEMS USING THE DBSCAN ALGORITHM
This article discusses the solution to the problem of identifying complex hidden relationships between varieties by clustering using the DBSCAN algorithm, dividing the features of soft wheat varieties into groups (reflecting the growth and development of the wheat plant, components of fertility and fertility, reflecting the quality of the grain). Based on the values of the features related to different varieties of wheat, in one file created on the basis of experimental files, by dividing them into clusters and sets of noise objects using the DBSCAN algorithm, the problems of identifying wheat varieties that are close to each other in features and varieties that change their features due to abiotic factors, as well as sorting wheat varieties with low grain quality and low fertilities were solved. The efficiency of clustering by dividing the features of objects into groups is shown using the example of wheat selection. ε-neighboured is determined, reflecting the degree of closeness of objects and the number of objects included in 3 groups of features related to wheat varieties. Clusters and noise objects are found based on the detected values. Based on this, it was possible to draw important conclusions about the wheat varieties that retained (did not retain) their bunch and were identified as noise objects in all 3 groups.
Copyright (c) 2026 Shodiyev Fayzulla Yusupovich https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
OLIY TA’LIMDA PROFESSOR-O’QITUVCHILAR FAOLIYATI SAMARADORLIGINI BAHOLASHDA KPI TIZIMINI INTEGRATSIYA QILISH ALGORITMLARI VA ULARNING OPTIMIZATSIYASI
Ushbu maqolada oliy ta’lim muassasalarida boshqaruv samaradorligini oshirish maqsadida KPI (Key Performance Indicators) ko‘rsatkichlarini integratsiya qilishga yo‘naltirilgan algoritmlar ishlab chiqildi. KPI tizimini mavjud axborot platformalari bilan uyg‘unlashtirish, real vaqt rejimida monitoring qilish, natijalarni baholash va avtomatik qaror qabul qilish jarayonlarining formal modeli taklif etiladi. Tadqiqotda KPI yig‘ish, tozalash, tahlil qilish va optimallashtirish bosqichlariga mo‘ljallangan modulli algoritmlar taqdim etiladi.
Copyright (c) 2026 Tishlikov Sultonjon Abduraimovich, Adilov Abduraim Namozovich, Amirov Javohir Alisher o‘g‘li https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
XALQARO TAJRIBADA EKOLOGIK AXBOROT TIZIMLARINI RIVOJLANTIRISH TENDENSIYALARI
Mazkur maqolada xalqaro tajribada ekologik axborot tizimlarini rivojlantirish tendensiyalari, ularning texnologik, iqtisodiy va institutsional jihatlari kompleks tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, global miqyosda ekologik monitoring va axborot tizimlariga yo‘naltirilayotgan investitsiyalar hajmi ortib bormoqda hamda bu jarayon masofaviy zondlash, sun’iy intellekt, IoT va katta ma’lumotlar texnologiyalarining jadal joriy etilishi bilan bog‘liq. Xalqaro platformalar misolida hayvonot dunyosini aniqlash, populyatsiya va migratsiya jarayonlarini monitoring qilish samaradorligi sezilarli darajada oshgani asoslab berilgan. Shuningdek, ekologik axborot tizimlarining iqtisodiy samaradorligi, xavflarni erta aniqlash, resurslardan foydalanishni optimallashtirish va boshqaruv qarorlarini ma’lumotlarga asoslangan holda qabul qilishdagi roli yoritilgan.
Copyright (c) 2025 Homidov Hamdam Hasanovich https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
EKOLOGIK QO‘RIQXONALARDA MONITORING JARAYONLARINING IQTISODIY VA TASHKILIY AHAMIYATI
Ekologik qo‘riqxonalarda monitoring jarayonlarining iqtisodiy va tashkiliy ahamiyati raqamli transformatsiya sharoitida kompleks tahlil qilinadi. Tadqiqotda zamonaviy raqamli texnologiyalar, IoT platformalari, masofaviy kuzatuv vositalari va sun’iy intellekt asosidagi tahlil usullarining monitoring samaradorligini oshirishdagi o‘rni yoritilgan. Raqamli monitoring tizimlari ekologik ma’lumotlarni real vaqt rejimida yig‘ish, qayta ishlash va integratsiyalash orqali boshqaruv qarorlarini ilmiy asosda qabul qilish imkonini yaratishi asoslab berilgan. Shuningdek, monitoring jarayonlarini raqamlashtirish operatsion xarajatlarni kamaytirish, inson omiliga bog‘liq xatoliklarni qisqartirish hamda resurslardan foydalanish samaradorligini oshirishga xizmat qilishi ko‘rsatib o‘tilgan. O‘zbekiston sharoitida ekologik qo‘riqxonalarda monitoring tizimlarini takomillashtirishning ustuvor yo‘nalishlari ham bayon etilgan.
MULTIMEDIA TRAFIGINI UZATISHDA MA’LUMOT UZATISH TEXNOLOGIYALARINI TAHLILI
Maqolada paketlarni kommutatsiya qilish orqali ma’lumot uzatish tarmoq modellari va texnologiyalarning rivojlanishi tahlil qilingan. Paketlarni virtual va deytagramma rejimi orqali kommutatsiya qilish prinsiplari va mexanizmlarining xususiyatlari ko‘rsatilgan. Ma’lumot uzatishning dastlabki texnologiyalari qisqacha tavsiflangan va ularning texnik xususiyatlari tahlil qilingan. Multimedia trafigini uzatish uchun tarmoq texnologiyalarining imkoniyatlari ko‘rib chiqilgan.
Copyright (c) 2026 Djurayev Rustam Xusanovich, Umirzakov Bahodir Mamadiyorovich https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
“O‘ZBEKISTON POCHTASI” AJDA LOGISTIKA VA XIZMAT KO‘RSATISH SIFATINI YAXSHILASHNING ASOSIY YO‘NALISHLARI
Maqolada “O‘zbekiston pochtasi” AJ faoliyatida logistika jarayonlari va xizmat ko‘rsatish sifatini yaxshilashning asosiy yo‘nalishlari tahlil qilingan. Tadqiqot davomida pochta logistika tizimining mavjud holati, transport infratuzilmasi, “oxirgi mil” yetkazib berish jarayoni, xizmat ko‘rsatish standartlari hamda xodimlar faoliyatining xizmat sifati va umumiy samaradorlikka ta’siri yoritib berilgan. Shuningdek, logistika markazlarini hududiy optimallashtirish, transport yo‘nalishlarini raqamli modellashtirish, avtomatlashtirish va raqamli monitoring tizimlarini joriy etish orqali pochta xizmatlarining tezkorligi, shaffofligi va mijozlar qoniqish darajasini oshirish imkoniyatlari asoslab berilgan.
transport yo‘nalishlarini optimallashtirish
Xudoyberdiyev Rahmatillo Fozilliddinovich
Copyright (c) 2026 Jo‘rayev Lazizjon Norovich, Xudoyberdiyev Rahmatillo Fozilliddinovich https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
KIBERXAVFSIZLIKDA ISOLATION FOREST YORDAMIDA ANOMALIYALARNI ANIQLASH
Maqolada kiberxavfsizlik sohasida anomaliyalarni aniqlashning dolzarb muammolari va ularni hal qilishda sun’iy intellekt texnologiyalarining roli ko‘rib chiqiladi. Zamonaviy kiberhujumlarning murakkablashuvi va an’anaviy himoya usullarining cheklanganligi sababli, mashinaviy o‘rganishga asoslangan yondashuvlar, xususan, Isolation forest modellari muhim ahamiyat kasb etmoqda. Jahon miqyosida kiberhujumlar natijasida yetkazilgan zarar 2024 yilda 9,5 trillion AQSH dollariga yetgan bo‘lib, 2025 yilda 10,5 trillion dollardan oshishi kutilmoqda. O‘zbekistonda esa 2023–2024 yillarda kiberjinoyatlar soni keskin oshib, yetkazilgan zarar milliardlab so‘mni tashkil etgan. Maqolada Isolation forestning nazariy asoslari, arxitekturasi, rivojlanish tarixi, afzalliklari va kamchiliklari batafsil tahlil qilinadi. Ushbu modelning suqilib kirishlarni aniqlash tizimlari (IDS), zararli dasturlarni aniqlash, ichki tahdidlar va IoT xavfsizligidagi amaliy qo‘llanilishi misollar bilan ko‘rsatiladi. Kelajakda transformer va gibrid modellarning integratsiyasi orqali samaradorlikni oshirish imkoniyatlari muhokama qilinadi.
Copyright (c) 2026 G‘ulomov Sherzod Rajaboyevich, Normirzayev Farrux Abdurahimovich https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
ALGORITHM AND COMPUTATIONAL EXPERIMENT OF GERT NETWORK MODELING FOR DESCRIBING THE TRANSPORT AND TECHNOLOGICAL CYCLE OF UAVS IN THE APPLICATION OF PESTICIDES AND FERTILIZERS
The paper considers an algorithm and a computational experiment of GERT network modeling of the transport and technological cycle of unmanned aerial vehicles (UAVs) for variable-rate application of pesticides and fertilizers in a precision agriculture system. The proposed approach uses a GERT network to formalize the full cycle “sensing – analysis – decision-making – plot treatment – visualization” involving two types of UAVs: one for soil condition monitoring and one for application of working solutions. A software implementation is developed that interacts with simulated sensors, satellite and ground components of the agrotechnological system and provides simulation of step-by-step UAV movements, changes in field plot states, and the formation of control actions. Based on the computational experiment, the distribution of operational time costs is analyzed for several types of spraying UAVs and their daily performance in terms of treated area; it is shown that autonomous GERT-based route planning makes it possible to reduce the total time required to complete flight tasks by approximately 2-3 times compared to manual control, which corresponds to a saving of about 50–70% of operational time. The results obtained confirm the effectiveness of GERT network models for the synthesis and verification of adaptive control systems for fleets of agricultural UAVs and for optimizing the use of pesticides and fertilizers under precision agriculture conditions.
variable-rate application of pesticides and fertilizers
Copyright (c) 2026 D.I. Kovalev https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
TURLI XILDAGI MA’LUMOTLARNI TAHLIL QILISH USULLARINING ZAMONAVIY HOLATI
Ushbu maqolada turli xildagi ma’lumotlarni tahlil qilish masalalarida tarqoq ma’lumotlarni tizimlashtirish, eng muhim ma’lumotlarni tanlash, ularni ma’lum bir tartibda joylashtirish to‘g‘risidagi tushunchalar keltirilgan. Tahlil jarayonida ma’lum bir qonuniyatlar aniqlanadi, xulosalar chiqariladi vas shu asnosida bashoratlar qilinadi. Axborotni o‘rganish katta hajmdagi ma’lumotlarni (Big data) tadqiq qilish, vaqt bo‘yicha uzoq bo‘lgan hodisalar natijalarini taqqoslash imkonini beruvchi turli zamonaviy texnologiyalardan foydalangan holda amalga oshiriladi. Hozirgi kunda katta hajmdagi ma’lumotlarni tahlil qilish usullarining zamonaviy holati haqida to‘xtalib o‘tilgan.
Copyright (c) 2026 Nishanov Axram Xasanovich, Tursunov Alisher Tulkunovich, Narzullayev Davronbek Zikrullayevich, Rahmonov Erkin Davlatovich https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
SUN’IY INTELLEKTGA ASOSLANGAN ZARARLI DASTURLARNI ANIQLASH VA TAHLIL QILISH
Zararli dasturlar (malware) — kiberhujumchilarning eng xavfli qurollaridan biri bo‘lib, ular tobora murakkablashib, tezkor tarqalish va o‘z-o‘zini ko‘paytirish xususiyatiga ega bo‘lib bormoqda. Bundan tashqari, zamonaviy zararli dasturlar kiberjinoyatchilikning eng vayronkor shakllaridan biri hisoblanadi, chunki ular aniqlanishdan qochishi, real vaqtga yaqin raqamli kriminalistika tekshiruvlarini deyarli imkonsiz qilishi mumkin. Murakkab yashirinish strategiyalarining ta’siri esa juda jiddiy va keng ko‘lamli bo‘lishi mumkin. Shu sababli, zararli dasturlarni o‘z vaqtida va avtonom tarzda aniqlash ularni samarali tahlil qilish uchun muhim ahamiyatga ega. Ushbu ishda zamonaviy zararli dasturlarni aniqlash uchun yangi tizimli yondashuv taklif etiladi. Ushbu yondashuv dinamik, chuqur o‘rganishga asoslangan usullarni evristik yondashuvlar bilan birlashtiradi va quyidagi beshta zamonaviy zararli dastur oilasini aniqlash hamda tasniflashga qaratilgan: reklama dasturlari (adware), radware, rootkit, SMS zararli dasturlari, ransomware. Sun’iy intellekt va kiberxavfsizlik analitikasi doirasidagi tadqiqotimiz zararli dasturlarni aniqlash, tahlil qilish va oldini olish imkoniyatlarini yaxshilab, kiberxavflarga chidamli tizimlarni yaratishga xizmat qiladi. Taklif etilgan yondashuv so‘nggi zararli dasturlarni o‘z ichiga olgan maxsus ma’lumotlar to‘plami yordamida tekshirildi. Natijalar modelning samaradorlik va tezkorlik bo‘yicha real hayot talablariga mos kelishini ko‘rsatdi. Tajriba natijalari shuni ko‘rsatadiki, xatti-harakatga asoslangan chuqur o‘rganish va evristik usullarni birlashtirish statik chuqur o‘rganish usullariga qaraganda yuqori natija beradi.
zararli dasturlarni aniqlash va oldini olish
Copyright (c) 2026 Elshod Haydarov https://creativecommons.org/licenses/by/4.0