KONSEPTUAL FARAZLARNI SOLISHTIRISHGA ASOSLANGAN ANTIPLAGIAT TIZIMI
Keywords:
konseptual faraz, semantik o‘xshashlik, antiplagiat tizimi, plagiatni aniqlash, matnlarni tahlil qilish, ontologiya, kognitiv semantikaAbstract
Ushbu maqolada matnli hujjatlarda plagiat holatlarini aniqlash uchun konseptual farazlarni solishtirishga asoslangan antiplagiat tizimi taklif etiladi. An’anaviy antiplagiat tizimlari asosan leksik yoki sintaktik o‘xshashlikni aniqlashga yo‘naltirilgan bo‘lib, mazmuni saqlangan holda ifoda shakli o‘zgartirilgan, ya’ni parafrazlangan matnlarni aniqlashda cheklangan imkoniyatlarga ega. Mazkur tadqiqot ushbu muammoni bartaraf etish maqsadida inson tafakkurida shakllanadigan semantik tasavvurlarni (konseptual farazlarni) modellashtirishga asoslangan yondashuvni taklif etadi. Taklif etilgan metodda har bir gap yoki hujjatdan asosiy obyektlar, ularning xususiyatlari va o‘zaro munosabatlarini ifodalovchi konseptlar ajratib olinadi hamda ular yagona ontologik fazoda normallashtiriladi. Hosil qilingan konseptual farazlar to‘plami asosida hujjatlar orasidagi semantik o‘xshashlik darajasi aniqlanadi. Ushbu yondashuv matnlar o‘rtasida to‘g‘ridan-to‘g‘ri so‘z mosligi mavjud bo‘lmagan holatlarda ham mazmuniy yaqinlikni aniqlash imkonini beradi. Tajriba natijalari konseptual farazlarga asoslangan model parafrazlangan plagiatni aniqlashda an’anaviy usullarga nisbatan yuqori aniqlik ko‘rsatkichlariga ega ekanligini ko‘rsatdi. Taklif etilgan antiplagiat tizimi ilmiy tadqiqotlar, ta’lim muassasalari hamda elektron hujjatlar bilan ishlovchi axborot tizimlarida akademik halollikni ta’minlashda samarali qo‘llanishi mumkin.
References
1. Maurer H., Kappe F., Zaka B. Plagiarism — A Survey. Journal of Universal Computer Science, 2006.
2. Clough P. Plagiarism in Natural and Programming Languages: An Overview of Current Tools and Technologies. Research Memorandum, 2000.
3. Jurafsky D., Martin J.H. Speech and Language Processing. Pearson Education, 2019.
4. Abduvaliyev A., Rahimov S. O‘zbek tilini avtomatik qayta ishlash asoslari. Toshkent: Fan, 2020.
5. Ilyas, M., Malik, N., Bilal, A., Razzaq, S., Maqbool, F., & Abbas, Q. Plagiarism Detection Using Natural Language Processing Techniques. Technical Journal, Vol. 26 No. 01, pp. 90–101, 2021.
– NLP asosida plagiatni aniqlash metodologiyasi va chuqur semantik tahlil haqida.
6. Al-Shamery, E. S., & Gheni, H. Q. Plagiarism Detection using Semantic Analysis. Indian Journal of Science and Technology, Vol. 9, Issue 1, 2016.
– Semantik tahlilga asoslangan plagiatni aniqlash usuli.
7. Weighted semantic plagiarism detection approach based on AHP decision model. PubMed, 2021.
– Semantik va strukturaviy o‘xshashlikni hisoblash orqali plagiatni aniqlash bo‘yicha tadqiqot.
8. On retrieving intelligently plagiarized documents using semantic similarity. Engineering Applications of Artificial Intelligence, Vol. 45, Oct 2015, pp. 246–258.
– Semantik o‘xshashlik asosida plagiat hujjatlarni aniqlash metodlari.
9. An external plagiarism detection system based on part-of-speech (POS) tag n-grams and word embedding. Expert Systems with Applications, 2022, Article 116677.
– NLP va embeddinglar yordamida sintaktik va semantik o‘xshashlikni aniqlash bo‘yicha usul.
10. Semantic Similarity/Relatedness for Cross Language Plagiarism Detection. Indonesian Journal of Electrical Engineering and Computer Science, 2021.
– Til kesimidagi semantik o‘xshashlikni o‘lchash orqali plagiatni aniqlash.
11. Plagiarism Detection in English Academic Documents using A Lexical-Semantic Hybrid and Support Vector Machine. INOVTEK Polbeng – Seri Informatika, 2026.
– Leksik va semantik xususiyatlar birgalikda SVM bilan plagiatni aniqlash usuli.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2025 Egamberdiyev Elyor Hayitmamatovich

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.







