C++ DASTURLASH TILIDA POLIMORFIZM VA VIRTUAL FUNKSIYALAR ASOSIDA DINAMIK BOG‘LANISH MEXANIZMLARINING NAZARIY TAHLILI

Ishkobilov Farrux Xayrilloyevich

Authors

Ishkobilov Farrux Xayrilloyevich Axborot texnologiyalari va menejment universiteti

Keywords:

C++, polimorfizm, virtual funksiyalar, dinamik bog‘lanish, obyektga yo‘naltirilgan dasturlash

Abstract

Mazkur maqolada C++ dasturlash tilida obyektga yo‘naltirilgan dasturlash (OOP) paradigmasining muhim tarkibiy qismlari bo‘lgan polimorfizm va virtual funksiyalar asosida dinamik bog‘lanish mexanizmlarining nazariy hamda amaliy jihatlari chuqur tahlil etilgan. Obyektga yo‘naltirilgan yondashuvning asosiy tamoyillari — inkapsulyatsiya, meros olish va polimorfizm — kontekstida dinamik bog‘lanish tushunchasining o‘rni va ahamiyati ochib berilgan. Maqolada statik (kompilyatsiya vaqtida) va dinamik (bajarilish vaqtida) bog‘lanish mexanizmlarining o‘zaro farqlari
nazariy asosda solishtirilgan hamda ularning dastur samaradorligi va moslashuvchanligiga ta’siri yoritilgan. Xususan, virtual funksiyalar orqali amalga oshiriladigan dinamik bog‘lanish mexanizmining ishlash prinsipi, ya’ni virtual jadval (vtable) arxitekturasi, uning xotirada tashkil etilishi va funksiyalar chaqiruvining kechikkan aniqlanish jarayoni bosqichma-bosqich tahlil qilingan.
Shuningdek, meros olish (inheritance) jarayonida bazaviy va hosila sinflar o‘rtasidagi bog‘liqlik, funksiyalarni qayta aniqlash (override qilish) mexanizmi hamda ko‘p shakllilik (runtime polymorphism)ning dasturiy modellashtirishdagi roli ilmiy asosda ko‘rib chiqilgan. Dinamik bog‘lanishning abstrakt sinflar va interfeyslar bilan ishlashdagi ahamiyati, katta hajmdagi dasturiy tizimlarda kodni kengaytirish va qo‘llab-quvvatlashni soddalashtirishdagi o‘rni asoslab berilgan.
Tadqiqot davomida nazariy qarashlar amaliy misollar bilan mustahkamlanib, murakkab dasturiy tizimlarni loyihalashda dinamik bog‘lanish mexanizmlaridan samarali foydalanish bo‘yicha metodik tavsiyalar ishlab chiqilgan. Olingan natijalar modulli arxitekturaga ega bo‘lgan dasturiy mahsulotlarni yaratishda, dastur kodining qayta ishlatiluvchanligini oshirishda hamda tizimning kengayuvchanligini ta’minlashda muhim nazariy va amaliy asos bo‘lib xizmat qiladi.

References

1. B.Stroustrup, The C++ Programming Language. 4th ed. Addison-Wesley Professional, Boston, 2013.

2. Lippman, S. B., Lajoie, J., Moo, B. E. C++ Primer. 5th ed. Addison-Wesley Professional, 2012.

3. Ishkobilov F. X. (2025). C++ MEROS BO‘LIMLARI VA ULARNING IMKONIYATLARI. Development Of Science, 12(8), pp. 147-153.

4. Abdusalomov, A. B., Nasimov, R., Nasimova, N., Muminov, B., & Whangbo, T. K. (2023). Evaluating synthetic medical images using artificial intelligence with the GAN algorithm. Sensors, 23(7), 3440.

5. Bobur, Q. (2025). RAQAMLI TA’LIM TIZIMIDAGI AXBOROT OQIMLARINI QAYTA ISHLASH VA TIZIMLI TAHLIL QILISH. ZAMONAVIY TA’LIM TIZIMINI RIVOJLANTIRISH VA UNGA QARATILGAN KREATIV G’OYALAR, TAKLIFLAR VA YECHIMLAR, 8(80), 337-339.